Pytania: Osłony, odległość, czas i obliczenia

82 pytań z kategorii „Osłony, odległość, czas i obliczenia" na egzamin na inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-2. Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1Jak oznacza się granicę wygrodzenia przy radiografii przemysłowej prowadzonej w terenie?Odpowiedź: Taśmą lub barierą z tablicami ze znakiem promieniowania jonizującego, pilnowaną przez obsługę
2. 2W odległości 2 m od głowicy moc dawki wynosi 1,6 mSv/h. Jaka będzie moc dawki w odległości 8 m, jeśli dodatkowo zastosuje się osłonę o grubości dwóch warstw półchłonnych?Odpowiedź: 25 μSv/h
3. 3Za ścianą pracowni, podczas pracy aparatu, moc dawki wynosi 20 μSv/h. Aparat pracuje 5 h w tygodniu, a współczynnik przebywania osoby w tym miejscu wynosi 1/4. Jaką dawkę otrzyma ta osoba w ciągu tygodnia?Odpowiedź: 25 μSv
4. 4Pracownik dwukrotnie zwiększa odległość od źródła punktowego i jednocześnie skraca o połowę czas pracy przy nim. Ile razy zmniejszy się otrzymana dawka?Odpowiedź: 8 razy
5. 5Radiograf wykonuje w terenie ekspozycję panoramiczną (bez kolimatora) źródłem Ir-192 o aktywności 1 TBq. Przyjmij Γ = 0,13 mSv·m²/(h·GBq). Procedura wymaga, aby na granicy wygrodzenia moc dawki podczas ekspozycji nie przekraczała 40 µSv/h. W jakiej odległości od źródła, w przybliżeniu, wyznaczyć granicę?Odpowiedź: około 57 m
6. 6Warstwa półchłonna ołowiu dla danego promieniowania wynosi 0,5 cm. Jaka grubość ołowiu zmniejszy moc dawki 8 razy?Odpowiedź: 1,5 cm
7. 7Podczas fluoroskopii z lampą umieszczoną pod stołem, w którym miejscu przy stole natężenie promieniowania rozproszonego jest największe?Odpowiedź: Poniżej blatu, po stronie lampy, gdzie wiązka wchodzi do pacjenta
8. 8Jaki współczynnik przebywania T przyjmuje się zwykle dla sterowni (stanowiska operatora) pracowni rentgenowskiej?Odpowiedź: 1
9. 9Średnia moc dawki na stanowisku pracy wynosi 2,5 μSv/h. Przy 2000 godzin pracy w roku dawka roczna wynosi:Odpowiedź: 5 mSv
10. 10Jak należy zbudować osłonę dla silnego źródła wysokoenergetycznego promieniowania beta (np. P-32)?Odpowiedź: Od strony źródła materiał o małej liczbie atomowej (np. pleksi), a za nim w razie potrzeby ołów
11. 11Dlaczego za grubą osłoną w szerokiej wiązce mierzy się zwykle więcej promieniowania, niż wynika z prawa I = I₀·e^(-μx)?Odpowiedź: Do detektora docierają także fotony rozproszone w osłonie
12. 12Jak należy przechowywać fartuchy ochronne, aby nie uszkodzić ich warstwy ochronnej?Odpowiedź: Na wieszakach, bez składania i zginania
13. 13Dlaczego podczas fluoroskopii z automatyczną regulacją dawki (jasności) nie należy wkładać do wiązki pierwotnej dłoni w rękawicach ochronnych?Odpowiedź: Bo automatyka podnosi parametry ekspozycji, kompensując osłabienie przez rękawicę
14. 14Pracownik spędza 2 godziny w miejscu o mocy dawki 15 μSv/h i 6 godzin w miejscu o mocy dawki 1 μSv/h. Dawka z tego dnia wynosi:Odpowiedź: 36 μSv
15. 15Pracownik wykonuje kolejno trzy czynności: 5 min przy mocy dawki 1,2 mSv/h, 10 min przy 0,3 mSv/h i 30 min przy 20 µSv/h. Jaką łączną dawkę otrzyma?Odpowiedź: 160 µSv
16. 16W odległości 0,5 m od źródła zmierzono moc dawki 80 µSv/h. Jaka będzie moc dawki w odległości 2 m, jeśli źródło można traktować jako punktowe?Odpowiedź: 5 µSv/h
17. 17Źródło Kr-85 (okres połowicznego rozpadu ok. 10,8 roku) w mierniku gramatury miało przy instalacji aktywność 20 GBq. Jaka będzie jego aktywność po 32,4 roku?Odpowiedź: 2,5 GBq
18. 18Jaki współczynnik użytkowania U przyjmuje się przy obliczaniu bariery wtórnej (na promieniowanie rozproszone i ucieczkowe)?Odpowiedź: U = 1
19. 19Który z materiałów przy tej samej grubości warstwy najsilniej osłabia promieniowanie gamma Cs-137?Odpowiedź: Ołów
20. 20Warstwa półchłonna ołowiu dla wąskiej wiązki promieniowania gamma o danej energii wynosi 12 mm. Ile w przybliżeniu wynosi warstwa dziesięciokrotnego osłabienia (TVL)?Odpowiedź: 40 mm
21. 21Za ścianą pracowni, w poczekalni, moc dawki podczas ekspozycji wynosi 5 µSv/h. Łączny czas emisji promieniowania w roku wynosi 200 h, a współczynnik przebywania dla poczekalni T = 0,2. Jaką roczną dawkę może otrzymać osoba przebywająca w poczekalni?Odpowiedź: 0,2 mSv
22. 22W odległości 1 m od źródła punktowego moc dawki wynosi 0,8 mSv/h. Czynność trwa 6 minut, a dawka pracownika nie może przekroczyć 20 µSv. W jakiej najmniejszej odległości od źródła może on pracować?Odpowiedź: 2 m
23. 23Jak należy ustawić ruchomą osłonę (parawan) chroniącą osobę, która musi pozostać przy aparacie przyłóżkowym podczas ekspozycji?Odpowiedź: Tak, aby przesłaniała drogę od pacjenta i lampy do osoby chronionej
24. 24Warstwa półchłonna ołowiu dla promieniowania gamma Cs-137 wynosi w przybliżeniu 6,5 mm. Ile razy osłona ołowiana o grubości 26 mm osłabi wąską wiązkę tego promieniowania?Odpowiedź: 16 razy
25. 25Przyjmij, że warstwa półchłonna ołowiu dla promieniowania rozproszonego w danych warunkach wynosi 0,07 mm. Jaka część tego promieniowania przechodzi przez fartuch o ekwiwalencie 0,35 mm Pb?Odpowiedź: około 3%
26. 26Ilu warstwom półchłonnym odpowiada w przybliżeniu jedna warstwa dziesięciokrotnego osłabienia (TVL)?Odpowiedź: 3,3
27. 27W odległości 2 m od nieosłoniętego źródła Ir-192 zmierzono moc dawki 0,52 mSv/h. Przyjmij Γ = 0,13 mSv·m²/(h·GBq). Jaka jest aktywność źródła?Odpowiedź: 16 GBq
28. 28Moc dawki od źródła Ir-192 w punkcie chronionym wynosi 3,2 mSv/h i ma zostać obniżona do 25 µSv/h. Przyjmij warstwę półchłonną ołowiu 5 mm. Jaka grubość ołowiu jest potrzebna?Odpowiedź: 35 mm
29. 29Na jakich trzech podstawowych sposobach opiera się ochrona przed promieniowaniem zewnętrznym?Odpowiedź: Skracanie czasu narażenia, zwiększanie odległości od źródła, stosowanie osłon
30. 30Radiograf zmniejsza prąd lampy z 5 mA do 2,5 mA i dwukrotnie wydłuża czas ekspozycji przy tym samym napięciu. Jak zmieni się dawka na granicy wygrodzenia w czasie jednej ekspozycji?Odpowiedź: Nie zmieni się
31. 31Czym jest promieniowanie ucieczkowe (wycieku) w aparacie rentgenowskim?Odpowiedź: Promieniowaniem przechodzącym przez obudowę lampy poza otworem wiązki użytecznej
32. 32W miejscu pracy moc przestrzennego równoważnika dawki wynosi 20 μSv/h. Pracownik przebywa tam 3 godziny dziennie przez 5 dni. Dawka tygodniowa wynosi:Odpowiedź: 0,3 mSv
33. 33Który materiał najlepiej spowalnia (moderuje) neutrony prędkie?Odpowiedź: Polietylen
34. 34W miejscu prac serwisowych przy mierniku moc dawki wynosi 25 µSv/h. Ile czasu może tam przebywać pracownik, aby nie przekroczyć dawki 0,1 mSv zaplanowanej dla tego zadania?Odpowiedź: 4 godziny
35. 35Moc dawki promieniowania rozproszonego w odległości 2 m od badanego obiektu wynosi 300 μSv/h. W jakiej odległości od obiektu spadnie do 12 μSv/h, jeśli przyjąć prawo odwrotności kwadratów i brak osłon?Odpowiedź: 10 m
36. 36Moc dawki w odległości 1 m od źródła punktowego wynosi 400 µSv/h. Ile wynosi w odległości 4 m, bez osłon i z pominięciem pochłaniania w powietrzu?Odpowiedź: 25 µSv/h
37. 37Dlaczego fartuch ochronny o ekwiwalencie 0,5 mm Pb daje niewielką ochronę przy pracy z F-18 (promieniowanie anihilacyjne 511 keV)?Odpowiedź: Bo przy tej energii osłabia promieniowanie tylko w niewielkim stopniu, poniżej 10%
38. 38Dlaczego grubość osłony obliczona wyłącznie ze wzoru na osłabienie wiązki wąskiej, exp(-μx), może okazać się niewystarczająca?Odpowiedź: Bo w szerokiej wiązce część promieniowania rozproszonego w osłonie dociera do punktu za nią
39. 39Źródło neutronów Am-Be osłonięto blokiem polietylenu. Dlaczego na zewnątrz stosuje się dodatkowo warstwę ołowiu lub betonu?Odpowiedź: Aby osłabić promieniowanie gamma ze źródła i promieniowanie gamma z wychwytu neutronów
40. 40Podczas fluoroskopii moc kermy promieniowania rozproszonego w odległości 1 m od pacjenta wynosi 2 mGy/h. Lekarz stoi 0,5 m od pacjenta, a jego fartuch przepuszcza 2% tego promieniowania. Jaką kermę otrzyma tułów pod fartuchem w ciągu 10 minut fluoroskopii (pacjenta traktuj jak źródło punktowe)?Odpowiedź: około 27 µGy
41. 41W odległości 1 m od źródła punktowego moc dawki wynosi 4 mSv/h. W jakiej odległości od źródła spadnie ona do 10 µSv/h?Odpowiedź: 20 m
42. 42Jak dla wiązki promieniowania X o widmie ciągłym ma się druga warstwa półchłonna do pierwszej?Odpowiedź: Jest grubsza, bo wiązka twardnieje
43. 43Gdzie najczęściej występują słabe miejsca osłon stałych pracowni rentgenowskiej, wykrywane w pomiarach kontrolnych?Odpowiedź: Przy szczelinach drzwi, przepustach instalacji i łączeniach płyt osłonowych
44. 44Moc dawki na stanowisku wynosi 150 µSv/h, a według planu pracy dawka na tę czynność nie może przekroczyć 50 µSv. Jak długo najwyżej może trwać praca?Odpowiedź: 20 min
45. 45Defektoskop zawiera źródło Ir-192 o aktywności 2 TBq. Przyjmij stałą mocy dawki Γ = 0,13 mSv·m²/(h·GBq). Ile wynosi moc dawki w odległości 20 m od odsłoniętego źródła?Odpowiedź: 0,65 mSv/h
46. 46Dlaczego dla promieniowania gamma o energii rzędu 1 MeV osłonę ołowianą można zastąpić betonową, jeśli będzie odpowiednio grubsza?Odpowiedź: Bo dominuje rozpraszanie komptonowskie, a osłabienie zależy głównie od masy osłony na jednostkę powierzchni
47. 47Bez osłony moc dawki w miejscu przebywania ludzi wynosiłaby 2 mSv/h, a dopuszczalna wartość to 2 μSv/h. Warstwa dziesiątkowa betonu dla tej wiązki wynosi 12 cm. Jaka grubość betonu jest potrzebna?Odpowiedź: 36 cm
48. 48Do czego służy labirynt przy wejściu do bunkra akceleratora medycznego?Odpowiedź: Do obniżenia mocy dawki przy drzwiach, do których dociera tylko promieniowanie rozproszone
49. 49Liniowy współczynnik osłabienia materiału dla danej energii fotonów wynosi 0,231 cm⁻¹. Ile wynosi warstwa półchłonna?Odpowiedź: 3 cm
50. 50Wąska wiązka fotonów monoenergetycznych przechodzi przez osłonę o grubości 4 warstw półchłonnych. Jaki procent natężenia przechodzi przez osłonę?Odpowiedź: 6,25%
51. 51Pracownik przebywa przy instalacji z miernikami średnio 10 godzin tygodniowo w polu o mocy dawki 5 µSv/h, przez 50 tygodni w roku. Przyjmując, że moc dawki odpowiada mocy dawki skutecznej i nie ma innego narażenia, jaką dawkę otrzyma w ciągu roku i do której kategorii należy go zaliczyć?Odpowiedź: 2,5 mSv; kategoria B
52. 52Źródło punktowe znajduje się w środku pojemnika, 10 cm pod jego powierzchnią. Na powierzchni pojemnika moc dawki wynosi 1 mSv/h. Ile wynosi moc dawki w odległości 1 m od powierzchni pojemnika (z pominięciem rozpraszania)?Odpowiedź: około 8,3 µSv/h
53. 53Bez osłony tygodniowa dawka w punkcie za ścianą pracowni wyniosłaby 2 mSv (przy U = 1 i T = 1). Ściana jest barierą pierwotną o współczynniku użytkowania U = 0,25, a za nią jest korytarz o współczynniku przebywania T = 0,2. Wartość projektowa wynosi 0,01 mSv na tydzień. Jaka jest wymagana przepuszczalność osłony?Odpowiedź: 0,1
54. 54Jak w przybliżeniu maleje moc dawki w pobliżu długiego źródła liniowego (np. rurociągu z cieczą promieniotwórczą), w odległościach małych w porównaniu z jego długością?Odpowiedź: Proporcjonalnie do 1/r
55. 55Co oznacza oznaczenie „0,35 mm Pb” na fartuchu ochronnym?Odpowiedź: Fartuch osłabia promieniowanie o podanej jakości tak samo jak 0,35 mm ołowiu
56. 56Które środki najskuteczniej ograniczają dawkę na soczewki oczu lekarza w radiologii zabiegowej?Odpowiedź: Podwieszana osłona ze szkła ołowiowego i okulary ochronne z osłonami bocznymi
57. 57Przyjmij, że maksymalny zasięg cząstek beta P-32 wynosi 0,8 g/cm², a gęstość pleksi 1,2 g/cm³. Jaka jest najmniejsza grubość pleksi całkowicie pochłaniająca te cząstki?Odpowiedź: około 6,7 mm
58. 58W odległości 1 m od źródła punktowego moc dawki wynosi 8 mSv/h. Pracownik stoi w odległości 4 m od źródła, za osłoną o grubości dwóch warstw dziesięciokrotnego osłabienia. Ile wynosi moc dawki w jego miejscu?Odpowiedź: 5 µSv/h
59. 59Założenie na głowicę defektoskopu kolimatora ograniczającego wiązkę do obszaru badanej spoiny realizuje przede wszystkim zasadę:Odpowiedź: ograniczania pola promieniowania
60. 60Kolimator defektoskopu osłabia promieniowanie 16 razy w kierunkach poza wiązką roboczą. Ile razy w tych kierunkach zmniejszy się promień wygrodzenia wyznaczony dla tej samej mocy dawki na granicy?Odpowiedź: 4 razy
61. 61Dlaczego drzwi bunkra akceleratora pracującego z fotonami o energii powyżej około 10 MV zawierają zwykle warstwę polietylenu z borem?Odpowiedź: Bo w głowicy akceleratora powstają fotoneutrony, które trzeba spowolnić i pochłonąć
62. 62W odległości 1 m od miernika moc dawki wynosi 20 µSv/h. Serwisant pracuje przez 15 minut w odległości 0,5 m. Jaką dawkę otrzyma, jeśli źródło można traktować jako punktowe?Odpowiedź: 20 µSv
63. 63Ile wynosi, według normy IEC 60601-1-3, dopuszczalna kerma w powietrzu od promieniowania ucieczkowego obudowy diagnostycznej lampy rentgenowskiej w odległości 1 m od ogniska?Odpowiedź: 1 mGy w ciągu 1 h
64. 64Co określa stała mocy dawki Γ danego nuklidu emitującego promieniowanie gamma?Odpowiedź: Moc dawki w odległości 1 m od źródła punktowego o jednostkowej aktywności
65. 65Moc dawki przed osłoną wynosi 2 mSv/h. Osłona ma grubość 3 warstw dziesięciokrotnego osłabienia. Jaka jest moc dawki za osłoną (wąska wiązka)?Odpowiedź: 2 µSv/h
66. 66W jakim celu do polietylenu w osłonach neutronowych dodaje się bor?Odpowiedź: Aby pochłaniał neutrony termiczne w reakcji (n,α) na B-10, bez emisji twardego promieniowania gamma
67. 67Pracownik przebywa przez 45 minut w miejscu, gdzie moc dawki wynosi 40 µSv/h. Jaką dawkę otrzyma?Odpowiedź: 30 µSv
68. 68Przyjmij, że wydajność powstawania promieniowania hamowania jest proporcjonalna do liczby atomowej materiału pochłaniającego cząstki beta. Ile razy więcej promieniowania hamowania powstanie w ołowiu (Z = 82) niż w aluminium (Z = 13) przy tym samym źródle?Odpowiedź: około 6 razy
69. 69Dlaczego pojemniki ochronne defektoskopów gamma wykonuje się często ze zubożonego uranu lub wolframu, a nie z ołowiu?Odpowiedź: Bo dzięki większej gęstości ta sama osłona ma mniejsze wymiary i masę
70. 70Ile pełnych warstw półchłonnych potrzeba, aby osłabić moc dawki co najmniej 100 razy?Odpowiedź: 7
71. 71Kiedy prawo odwrotności kwadratów odległości dobrze opisuje spadek mocy dawki od źródła promieniowania gamma?Odpowiedź: Gdy odległość jest wielokrotnie większa od rozmiarów źródła, a pochłanianie i rozpraszanie są pomijalne
72. 72Pomiar wymazu dał 8,5 imp./s przy tle 2,5 imp./s. Wydajność układu pomiarowego dla tego izotopu wynosi 0,2 impulsu na rozpad. Jaka aktywność została zebrana na wymazie?Odpowiedź: 30 Bq
73. 73Co w projektowaniu osłon pracowni rentgenowskiej nazywa się barierą (osłoną) pierwotną?Odpowiedź: Ścianę, strop lub podłogę, na które może być skierowana wiązka pierwotna
74. 74Co daje zastosowanie betonu ciężkiego (np. z kruszywem barytowym lub magnetytowym) zamiast zwykłego w ścianach bunkra?Odpowiedź: Mniejszą grubość ściany przy tym samym osłabieniu promieniowania fotonowego
75. 75Źródło Ir-192 (okres połowicznego rozpadu około 74 dni) jest używane od 148 dni. Radiograf wydłuża czas ekspozycji tak, aby uzyskać to samo zaczernienie błony. Jak zmienia się dawka, którą otrzymuje podczas jednej ekspozycji, stojąc w tym samym miejscu?Odpowiedź: Pozostaje praktycznie taka sama
76. 76Czynność trzeba wykonać w polu promieniowania gamma o mocy dawki pochłoniętej 0,5 mGy/h, a planowana dawka równoważna nie może przekroczyć 0,2 mSv. Maksymalny czas pracy wynosi:Odpowiedź: 24 minuty
77. 77Co określa współczynnik przebywania T stosowany przy obliczaniu osłon pracowni?Odpowiedź: Ułamek czasu pracy aparatu, przez który w danym miejscu przebywa osoba najbardziej narażona
78. 78Dawkomierz pracownika wskazał 0,45 mSv, a dawkomierz kontrolny z tej samej partii 0,15 mSv. Dawka zawodowa przypisana pracownikowi za ten okres wynosi:Odpowiedź: 0,30 mSv
79. 79Liniowy współczynnik osłabienia materiału dla danego promieniowania gamma wynosi μ = 0,231 cm⁻¹. Ile wynosi warstwa półchłonna tego materiału?Odpowiedź: 3,0 cm
80. 80Moc dawki przed osłoną wynosi 2 mSv/h. Osłona ma grubość trzech warstw półchłonnych. Ile wynosi moc dawki za osłoną (z pominięciem czynnika narastania)?Odpowiedź: 0,25 mSv/h
81. 81Moc dawki od źródła Co-60 trzeba osłabić 1000 razy. Przyjmij warstwę dziesięciokrotnego osłabienia (TVL) betonu równą 21 cm. Jaka grubość betonu jest potrzebna?Odpowiedź: 63 cm
82. 82Tygodniowa dawka w punkcie chronionym za ścianą bunkra wyniosłaby bez osłony 50 mSv (U i T są już uwzględnione). Wartość projektowa wynosi 0,02 mSv na tydzień. Przyjmij TVL betonu 35 cm, jednakową dla wszystkich warstw. Jaka grubość betonu jest potrzebna?Odpowiedź: około 119 cm