Pytania: Zamknięte źródła i urządzenia izotopowe

41 pytań z kategorii „Zamknięte źródła i urządzenia izotopowe" na egzamin na inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-2. Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1Na czym polega działanie jonizacyjnej (izotopowej) czujki dymu z Am-241?Odpowiedź: Cząstki alfa jonizują powietrze w komorze, a dym zmniejsza prąd jonizacji
2. 2Dlaczego urządzenia ze źródłami Am-241 (np. czujki dymu, analizatory XRF) wymagają zwykle tylko cienkiej osłony?Odpowiedź: Am-241 emituje cząstki alfa i miękkie promieniowanie gamma 59,5 keV, łatwo pochłaniane
3. 3Czego w zakresie opóźniania dostępu do źródła wymaga poziom zabezpieczeń D według rozporządzenia RM w sprawie zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych?Odpowiedź: Jednej bariery fizycznej, np. zamykanego pomieszczenia lub osłony źródła
4. 4Do czego służy źródło Am-Be w przenośnym izotopowym mierniku wilgotności i gęstości gruntu?Odpowiedź: Do pomiaru wilgotności: neutrony prędkie są spowalniane głównie przez wodór z wody
5. 5Kto może mieć dostęp do kluczy przechowalnika źródeł w jednostce, w której obowiązuje poziom zabezpieczeń D?Odpowiedź: Wyłącznie osoby z listy uprawnionych do pobrania źródła lub dostępu do jego lokalizacji
6. 6Do nadzoru której działalności uprawnienia inspektora ochrony radiologicznej typu IOR-1Z są niewystarczające?Odpowiedź: Gammagrafii przemysłowej źródłem Ir-192 o aktywności rzędu TBq
7. 7Jakie zagrożenie dominuje przy prawidłowym stosowaniu szczelnego źródła zamkniętego?Odpowiedź: Narażenie zewnętrzne; skażenie wewnętrzne jest możliwe dopiero po utracie szczelności
8. 8Przenośny miernik gruntu zawiera źródło Am-241/Be o aktywności 1,8 GBq. Wartość P2 dla Am-241/Be wynosi 60 GBq. Do której kategorii należy to źródło?Odpowiedź: Kategorii 4 (A/P2 = 0,03)
9. 9Kiedy, oprócz kontroli okresowej, wykonuje się według rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego kontrolę szczelności zamkniętego źródła promieniotwórczego?Odpowiedź: Po zdarzeniu radiacyjnym lub incydencie mogącym wpłynąć na szczelność, np. po pożarze
10. 10Która rubryka występuje we wzorze karty ewidencyjnej zamkniętego źródła promieniotwórczego (załącznik nr 9 do rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego)?Odpowiedź: Pomiar szczelności: data, wynik i numer protokołu
11. 11Jak często co najmniej sprawdza się według rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego szczelność zamkniętych źródeł promieniotwórczych w ramach kontroli źródeł?Odpowiedź: Raz na rok kalendarzowy
12. 12Które elementy musi zawierać co najmniej plan zabezpieczenia źródeł kategorii 4 lub 5 (poza transportem) według rozporządzenia RM w sprawie zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych?Odpowiedź: Opis i kategoryzację źródła, scenariusze zagrożeń z procedurami reagowania, tryb oceny planu
13. 13Które pomieszczenie jest pomieszczeniem do napromieniania w rozumieniu rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Pomieszczenie, w którym w celu napromieniania wyprowadza się źródło z urządzenia zawierającego zamknięte źródło
14. 14Na jakim dokumencie odnotowuje się pobranie przenośnego miernika ze źródłem z magazynu do pracy w terenie i jego zwrot?Odpowiedź: Na karcie ewidencyjnej ruchu zamkniętego źródła
15. 15Co oznacza kategoria 1 w pięciostopniowej klasyfikacji źródeł promieniotwórczych IAEA, przyjętej także w polskim rozporządzeniu o zabezpieczeniu źródeł?Odpowiedź: Źródła najbardziej niebezpieczne, np. generatory termoelektryczne i irradiatory
16. 16Jakie źródła stosuje się najczęściej w izotopowych miernikach gramatury papieru lub grubości cienkiej folii?Odpowiedź: Źródła beta, np. Kr-85 lub Pm-147
17. 17Które z wymienionych źródeł zamkniętych jest źródłem wysokoaktywnym w rozumieniu ustawy Prawo atomowe?Odpowiedź: Źródło Co-60 o aktywności 40 GBq (P2 = 30 GBq)
18. 18Skąd pobiera się wymaz do kontroli szczelności źródła zainstalowanego w mierniku, gdy samo źródło jest niedostępne?Odpowiedź: Z najbliższej dostępnej powierzchni urządzenia, np. przy okienku wiązki
19. 19Pracownik utrzymania ruchu uważa, że po odłączeniu zasilania izotopowy miernik gęstości przestaje emitować promieniowanie. Jak ocenić tę opinię?Odpowiedź: Jest błędna: źródło emituje stale, a wiązkę ogranicza tylko zamknięta przesłona
20. 20Jaki jest główny cel okresowej kontroli szczelności zamkniętego źródła promieniotwórczego?Odpowiedź: Wczesne wykrycie uszkodzenia kapsuły, zanim dojdzie do rozprzestrzenienia skażeń
21. 21W magazynie za wspólnymi zamykanymi drzwiami przechowuje się dwa mierniki, każdy ze źródłem Cs-137 o aktywności 60 GBq (P2 dla Cs-137 wynosi 100 GBq). Do której kategorii należy ten zbiór źródeł?Odpowiedź: Kategorii 3, bo łączny stosunek A/P2 wynosi 1,2
22. 22Czym jest świadectwo źródła w rozumieniu rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Dokumentacją źródła promieniotwórczego sporządzoną przez producenta tego źródła
23. 23Gdzie odnotowuje się wyniki kontroli urządzenia ze źródłem przed wprowadzeniem do eksploatacji i kto otrzymuje kopię tego dokumentu?Odpowiedź: W protokole zdawczo-odbiorczym; kopię niezwłocznie otrzymuje organ wydający zezwolenie
24. 24Zgodnie z ustawą Prawo atomowe zamknięte źródło promieniotwórcze to źródło, które:Odpowiedź: w warunkach określonych dla jego stosowania uniemożliwia przedostanie się substancji promieniotwórczej do środowiska
25. 25Czy w pracowni izotopowej z otwartymi źródłami promieniotwórczymi wolno stosować zamknięte źródła promieniotwórcze według rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Tak, rozporządzenie wprost to dopuszcza
26. 26Kto może zamontować izotopowy miernik poziomu na instalacji użytkownika?Odpowiedź: Jednostka z zezwoleniem na instalowanie urządzeń ze źródłami promieniotwórczymi
27. 27Według stanu na jaki dzień jednostka stosująca lub przechowująca zamknięte źródła sporządza ewidencję posiadanych zamkniętych źródeł (załącznik nr 12) i do kiedy przesyła jej kopię Prezesowi Państwowej Agencji Atomistyki, według rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Stan na 31 grudnia, kopia do 31 stycznia roku następnego
28. 28Jaki system stosuje się według rozporządzenia w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego w pracowni klasy Z wyposażonej w wydzieloną sterownię?Odpowiedź: Powodujący umieszczenie źródeł w pozycji ochronnej przy otwieraniu drzwi do pomieszczenia do napromieniania
29. 29Które izotopy spotyka się w izotopowych analizatorach fluorescencji rentgenowskiej (XRF)?Odpowiedź: Fe-55, Cd-109, Am-241
30. 30Kontrola urządzenia zawierającego źródło przed wprowadzeniem go do eksploatacji obejmuje określenie mocy dawki w kierunku innym niż kierunek wiązki, w odległości:Odpowiedź: 0,1 m i 1 m od obudowy
31. 31Który izotop najczęściej stosuje się w przemysłowych miernikach poziomu napełnienia i gęstościomierzach działających na zasadzie transmisji promieniowania gamma?Odpowiedź: Cs-137
32. 32Które dane wpisuje się na kartę ewidencyjną zamkniętego źródła promieniotwórczego?Odpowiedź: Izotop, aktywność z datą jej określenia, numer źródła i wyniki pomiaru szczelności
33. 33Dlaczego wymaz pobrany do kontroli szczelności źródła Ni-63 mierzy się zwykle metodą ciekłej scyntylacji?Odpowiedź: Ni-63 emituje tylko miękkie promieniowanie beta, słabo wykrywane typowymi sondami
34. 34Przed wejściem pracowników do wnętrza zbiornika z zamontowanym izotopowym miernikiem poziomu należy przede wszystkim:Odpowiedź: zamknąć i zablokować przesłonę źródła, a pomiarem mocy dawki potwierdzić jej zamknięcie
35. 35Co opisuje klasyfikacja zamkniętego źródła według normy ISO 2919?Odpowiedź: Odporność konstrukcji źródła w testach temperatury, ciśnienia, udaru, wibracji i przebicia
36. 36Dlaczego źródła Po-210 w eliminatorach ładunków elektrostatycznych wymienia się zwykle po około roku?Odpowiedź: Okres połowicznego rozpadu Po-210 wynosi ok. 138 dni, więc aktywność szybko maleje
37. 37Wymaz z powierzchni źródła zamkniętego wykazał usuwalną aktywność 1500 Bq. Jak ocenić wynik?Odpowiedź: Źródło jest nieszczelne (kryterium to zwykle ok. 200 Bq) i trzeba je wycofać z użytku
38. 38Jaki poziom zabezpieczeń przypisuje rozporządzenie RM w sprawie zabezpieczenia źródeł promieniotwórczych źródłom kategorii 4 i 5 (poza transportem)?Odpowiedź: Poziom D, najniższy
39. 39Jaka jest podstawowa funkcja kapsuły (obudowy) zamkniętego źródła promieniotwórczego?Odpowiedź: Zapobiega wydostaniu się substancji promieniotwórczej i powstaniu skażeń
40. 40Jakie źródło promieniotwórcze stosuje się zwykle w detektorze wychwytu elektronów (ECD) chromatografu gazowego?Odpowiedź: Ni-63, emiter miękkiego promieniowania beta
41. 41Które pracownie rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków bezpiecznej pracy ze źródłami promieniowania jonizującego określa jako pracownie klasy Z?Odpowiedź: Pracownie izotopowe z zamkniętymi źródłami oraz z urządzeniami zawierającymi źródła