Pytania: Radioterapia i planowanie leczenia

58 pytań z kategorii „Radioterapia i planowanie leczenia" na egzamin na operatora akceleratora medycznego (S-A). Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, co należy zapewnić w zakładach brachyterapii stosujących ręczne aplikacje źródeł promieniotwórczych?Odpowiedź: Monitorowanie wyjścia pracownika z obszaru kontrolowanego, np. bramką dozymetryczną
2. 2Ilu techników elektroradiologii układa w pozycji terapeutycznej pacjenta leczonego promieniowaniem megawoltowym?Odpowiedź: Dwóch techników
3. 3Według rozporządzenia MZ w sprawie testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych w cotygodniowym teście izocentrum mechanicznego akceleratora średnica kuli zawierającej obrazy środków krzyży symulacji świetlnej (dla obrotów ramienia, kolimatora i kolumny stołu) nie jest większa niż:Odpowiedź: 2 mm
4. 4Czym jest objętość PTV w planowaniu radioterapii?Odpowiedź: Objętością CTV powiększoną o margines na ruch narządów i niepewność ułożenia
5. 5Dlaczego do napromieniania zmian położonych płytko, np. ściany klatki piersiowej nad płucem, często wybiera się wiązkę elektronową?Odpowiedź: Dawka szybko spada za zasięgiem elektronów, chroniąc tkanki położone głębiej
6. 6Czym technika IMRT różni się zasadniczo od techniki konformalnej 3D-CRT?Odpowiedź: Natężenie wiązki zmienia się w obrębie pola, co pozwala objąć dawką wklęsłe obszary
7. 7Do czego służą punktowe tatuaże wykonywane na skórze pacjenta podczas symulacji?Odpowiedź: Są trwałymi punktami odniesienia do odtwarzania ułożenia przy laserach
8. 8Do jakiego leczenia może być stosowana radioterapia ortowoltowa?Odpowiedź: Wyłącznie paliatywnego oraz zmian powierzchniowych, nowotworowych i nienowotworowych
9. 9Jaka jest w przybliżeniu głębokość izodozy 80% w wodzie dla wiązki elektronowej o energii 12 MeV?Odpowiedź: Około 4 cm
10. 10Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, które informacje zawiera karta napromieniania pacjenta?Odpowiedź: Dawkę frakcyjną, przedział czasowy między frakcjami i dawkę całkowitą
11. 11Jakie minimalne wymaganie dotyczące weryfikacji obrazowej ułożenia pacjenta w teleradioterapii stawia rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej?Odpowiedź: Weryfikacja co najmniej przed pierwszym seansem
12. 12Przyjmij, że graniczna wartość aktywności dla izotopu pozostawionego w zwłokach pacjenta wynosi 10 MBq. Poniżej jakiej całkowitej aktywności źródeł może nastąpić spalenie zwłok?Odpowiedź: 2 kBq
13. 13Jaką minimalną częstotliwość kontroli karty napromieniania w zakresie dawki otrzymanej przez pacjenta przewiduje rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej?Odpowiedź: Raz w tygodniu
14. 14Czym są jednostki monitorowe (MU) wyświetlane na pulpicie akceleratora?Odpowiedź: Wskazaniem komór monitorowych, skalibrowanym w warunkach odniesienia
15. 15Z jakim obrazem odniesienia porównuje się dwuwymiarowe obrazy weryfikacyjne (kV lub portalowe) ułożenia pacjenta?Odpowiedź: Z cyfrowo rekonstruowanym radiogramem (DRR) wyliczonym z TK planowania
16. 16W jakiej formie dokumentuje się plan leczenia przy trójwymiarowym planowaniu radioterapii?Odpowiedź: Histogramu rozkładu dawki w objętości tarczowej i narządach krytycznych
17. 17Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, kto weryfikuje, a kto zatwierdza plan leczenia w radioterapii?Odpowiedź: Weryfikuje specjalista fizyki medycznej, zatwierdza lekarz specjalista radioterapii onkologicznej
18. 18Kto po napromienieniu każdego pola potwierdza podpisem w karcie napromieniania zgodność zaplanowanych parametrów, w szczególności jednostek monitorowych, z parametrami zrealizowanymi?Odpowiedź: Technik elektroradiologii
19. 19Co wskazuje punkt przecięcia linii laserów pozycjonujących zainstalowanych w pomieszczeniu akceleratora?Odpowiedź: Położenie izocentrum akceleratora
20. 20Jakie promieniowanie wykorzystuje się do leczenia w aparacie kobaltowym do teleradioterapii?Odpowiedź: Promieniowanie gamma o energiach 1,17 i 1,33 MeV
21. 21Akcelerator skalibrowano tak, że 1 MU daje 1 cGy w maksimum dawki dla pola 10 × 10 cm przy SSD 100 cm. Ile MU trzeba podać w tych samych warunkach, aby na głębokości, na której procentowa dawka głęboka wynosi 80%, uzyskać 200 cGy?Odpowiedź: 250 MU
22. 22Jaką podstawową funkcję pełni system weryfikacji i rejestracji (R&V) w pracowni teleradioterapii?Odpowiedź: Porównuje ustawienia aparatu z planem, blokuje niezgodne i zapisuje dawki
23. 23Na jakiej głębokości w wodzie leży w przybliżeniu maksimum dawki dla wiązki fotonowej 6 MV?Odpowiedź: Około 1,5 cm
24. 24Dlaczego wiązka protonów pozwala ograniczyć dawkę w tkankach położonych za guzem?Odpowiedź: Najwięcej energii protony oddają w piku Bragga, a za nim dawka prawie znika
25. 25Pacjent opuścił kilka zaplanowanych frakcji radioterapii radykalnej. Dlaczego taka nieplanowana przerwa jest niekorzystna?Odpowiedź: Komórki guza mogą się namnażać w czasie przerwy, co zmniejsza skuteczność
26. 26W jakim celu kładzie się na skórze pacjenta bolus z materiału tkankopodobnego przy napromienianiu wiązką fotonową?Odpowiedź: Aby przesunąć obszar narastania dawki w bolus i podać pełną dawkę na skórę
27. 27Kto i kiedy dokonuje w radioterapii kontroli dawki oraz jednostek monitorowych (czasu napromieniania)?Odpowiedź: Specjalista fizyki medycznej lub fizyk, pod nadzorem specjalisty, przed rozpoczęciem leczenia
28. 28Które zestawienie porządkuje wiązki według rosnącej procentowej dawki głębokiej na głębokości 10 cm (pole 10 × 10 cm, ta sama odległość źródło-skóra)?Odpowiedź: Co-60, 6 MV, 18 MV
29. 29Do czego służy obrazowanie kV CBCT wykonywane na akceleratorze przed seansem?Odpowiedź: Do porównania obrazu 3D pacjenta na stole z TK planowania i korekty ułożenia
30. 30Dlaczego tomografię do planowania radioterapii wykonuje się na płaskim blacie, w unieruchomieniu i w pozycji, w której pacjent będzie leczony?Odpowiedź: Bo plan liczy się dla ułożenia, które potem odtwarza się w każdej frakcji
31. 31Dlaczego na aparacie kobaltowym okresowo (np. co miesiąc) przelicza się czasy napromieniania?Odpowiedź: Źródło traci około 1% aktywności miesięcznie, więc czas musi się wydłużać
32. 32Jaki zakres dawki w objętości PTV, w stosunku do dawki zadanej, zalecają raporty ICRU 50 i 62 dla planów konformalnych?Odpowiedź: Od 95% do 107%
33. 33Dlaczego obrazy portalowe wykonywane terapeutyczną wiązką megawoltową (EPID) mają gorszy kontrast niż obrazy kV?Odpowiedź: Przy MV przeważa efekt Comptona, słabo zależny od liczby atomowej
34. 34Co charakteryzuje radiochirurgię stereotaktyczną (SRS)?Odpowiedź: Podanie bardzo dużej dawki w jednej lub kilku frakcjach z dokładnością około 1 mm
35. 35Jak rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej nazywa zdrowe narządy lub tkanki, których wrażliwość na promieniowanie jonizujące może mieć znaczący wpływ na planowanie leczenia lub dawkę otrzymywaną przez pacjenta?Odpowiedź: Narządy krytyczne
36. 36Jak przygotowuje się termoplastyczną maskę unieruchamiającą do napromieniania okolicy głowy i szyi?Odpowiedź: Płytę zmiękcza się w ciepłej wodzie i formuje na pacjencie w pozycji do leczenia
37. 37Które testy eksploatacyjne medycznego akceleratora liniowego według rozporządzenia MZ w sprawie testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych wykonuje się codziennie?Odpowiedź: Sprawdzenie blokady drzwi, interwizji i interfonii oraz sygnalizacji
38. 38Co charakteryzuje tomoterapię helikalną?Odpowiedź: Akcelerator obraca się na pierścieniu przy ciągłym przesuwie stołu (tor spiralny)
39. 39Jaka komórka organizacyjna musi działać w jednostce prowadzącej radioterapię megawoltową?Odpowiedź: Zakład lub pracownia fizyki medycznej
40. 40Jaki największy odstęp między zdjęciami tomograficznymi dopuszcza rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej przy trójwymiarowym planowaniu leczenia?Odpowiedź: 5 mm
41. 41Na czym polega technika VMAT?Odpowiedź: Wiązka działa w czasie obrotu ramienia, przy zmiennym MLC, mocy dawki i prędkości
42. 42Dlaczego dawkę całkowitą w radioterapii radykalnej dzieli się zwykle na wiele frakcji?Odpowiedź: Zdrowe tkanki lepiej niż guz naprawiają uszkodzenia między frakcjami
43. 43Moc dawki w punkcie odniesienia aparatu kobaltowego wynosi 1,2 Gy/min. Jaka będzie w przybliżeniu po 10,5 roku, jeśli źródła nie wymieniono (okres połowicznego rozpadu Co-60 wynosi 5,27 roku)?Odpowiedź: 0,3 Gy/min
44. 44W jakim przypadku rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej zwalnia z obowiązku sprawdzenia zgodności geometrycznej obszaru zaplanowanego z obszarem napromienianym w teleradioterapii?Odpowiedź: Przy teleradioterapii wiązkami jonów
45. 45Co należy zrobić po zakończeniu leczenia brachyterapią, w którym źródła promieniotwórcze aplikowano do ciała pacjenta?Odpowiedź: Porównać liczbę źródeł użytych do aplikacji z liczbą wyjętych i skontrolować pacjenta detektorem
46. 46W jakim celu przy planowaniu napromieniania guza płuca wykonuje się tomografię 4D (z rejestracją oddechu)?Odpowiedź: Aby ocenić ruch guza w cyklu oddechowym i uwzględnić go w planie
47. 47Na czym polega korekcja ułożenia w trybie online w radioterapii sterowanej obrazem (IGRT)?Odpowiedź: Obraz wykonuje się przed seansem i koryguje ułożenie, zanim włączy się wiązkę
48. 48Poniżej jakiej całkowitej aktywności źródeł pozostawionych w zwłokach można, z wyjątkiem uzasadnionych przypadków, przeprowadzić sekcję zwłok osoby poddanej radioterapii?Odpowiedź: 1 GBq
49. 49Gdzie umieszcza się pacjenta z wprowadzonymi na stałe źródłami promieniotwórczymi?Odpowiedź: W odizolowanym pomieszczeniu, do czasu spadku mocy dawki do wartości bezpiecznej dla osób postronnych
50. 50Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, u którego pacjenta lekarz ze specjalnością w dziedzinie radioterapii onkologicznej musi uczestniczyć w pierwszym napromienianiu w teleradioterapii?Odpowiedź: U każdego pacjenta leczonego radykalnie
51. 51Według rozporządzenia MZ w sprawie testów eksploatacyjnych urządzeń radiologicznych i urządzeń pomocniczych w codziennym teście stałości wydajności medycznego akceleratora liniowego odchylenie zmierzonej wydajności od wartości odniesienia dla wiązek fotonów i elektronów mieści się w zakresie:Odpowiedź: ±3%
52. 52Kto, oprócz specjalisty w dziedzinie fizyki medycznej, może przygotować plan leczenia w radioterapii?Odpowiedź: Magister fizyki lub pokrewnego kierunku w trakcie specjalizacji z fizyki medycznej
53. 53Kiedy w brachyterapii można odstąpić od wyznaczania w planie leczenia przestrzennych współrzędnych źródeł promieniotwórczych?Odpowiedź: Gdy układ aplikatorów jednoznacznie określa współrzędne źródeł
54. 54Na czym polega izocentryczna technika napromieniania (SAD)?Odpowiedź: Izocentrum ustawia się w guzie, a kolejne pola uzyskuje obrotem ramienia
55. 55Dlaczego megawoltowe wiązki fotonowe oszczędzają skórę pacjenta?Odpowiedź: Elektrony wtórne lecą głównie do przodu, więc dawka narasta dopiero pod skórą
56. 56Po co przed radioterapią raka gruczołu krokowego wszczepia się do prostaty złote znaczniki?Odpowiedź: Prostata przesuwa się względem kości, a znaczniki widać dobrze na obrazach kV
57. 57Jaką dawkę podaje się w karcie napromieniania dla narządów krytycznych, dla których nie obliczono histogramu dawki?Odpowiedź: Dawkę maksymalną
58. 58Co, oprócz tożsamości pacjenta, zespół techników potwierdza z dokumentacją bezpośrednio przed pierwszym seansem napromieniania?Odpowiedź: Okolicę i stronę ciała, wybrany plan, akcesoria i sposób ułożenia