Pytania: Dozymetria: wielkości, jednostki i przyrządy

82 pytań z kategorii „Dozymetria: wielkości, jednostki i przyrządy" na egzamin z ochrony radiologicznej pacjenta (ORP). Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1Do monitorowania miejsca pracy w polu promieniowania słabo przenikliwego, np. beta, pod kątem dawki w skórze stosuje się wielkość:Odpowiedź: H'(0,07)
2. 2Które uszeregowanie badań od najmniejszej do największej typowej dawki skutecznej jest prawidłowe?Odpowiedź: Zdjęcie wewnątrzustne, RTG klatki piersiowej PA, mammografia, TK głowy
3. 3Detektory krzemowe (Si) stosuje się między innymi w:Odpowiedź: elektronicznych dawkomierzach indywidualnych
4. 4Ekspozycja rentgenowska trwa 0,1 s. Aby ocenić promieniowanie rozproszone w miejscu pracy, najlepiej:Odpowiedź: użyć trybu całkowania dawki w przyrządzie do krótkich ekspozycji
5. 5Jak w rozporządzeniu MZ w sprawie diagnostycznych poziomów referencyjnych określono DRL dla radiografii pediatrycznej?Odpowiedź: Wartościami DAP dla grup wiekowych, od wcześniaka do 10 lat
6. 6Iloczyn kermy w powietrzu i pola wiązki (KAP, DAP) w wiązce pierwotnej praktycznie nie zależy od odległości od ogniska, ponieważ:Odpowiedź: kerma maleje z kwadratem odległości, a pole wiązki rośnie z kwadratem
7. 7Dawkomierze indywidualne do pomiaru Hp(10) wzorcuje się na fantomie, ponieważ:Odpowiedź: wskazanie zależy od promieniowania rozproszonego wstecznie w ciele noszącego
8. 8Dlaczego okres noszenia pasywnego dawkomierza indywidualnego (np. TLD) nie powinien być zbyt długi?Odpowiedź: aby ograniczyć wpływ zaniku sygnału i szybciej wykryć nieprawidłowe narażenie
9. 9Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego sprzęt dozymetryczny wzorcuje się nie rzadziej niż:Odpowiedź: raz na 12 miesięcy, a sprzęt z kontrolnym źródłem raz na 24 miesiące
10. 10Cechą klasycznego odczytu dawkomierza TLD jest to, że:Odpowiedź: odczyt kasuje zapis dawki, więc nie można go powtórzyć
11. 11Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego głębokość d dla promieniowania słabo przenikliwego (dla skóry) wynosi:Odpowiedź: 0,07 mm
12. 12Aby dwukrotnie zmniejszyć względną niepewność statystyczną pomiaru, czas zliczania przy niezmienionej szybkości zliczeń należy:Odpowiedź: wydłużyć czterokrotnie
13. 13W polu impulsowym, np. przy akceleratorze lub bardzo krótkiej ekspozycji rentgenowskiej, liczniki Geigera-Müllera mogą znacznie zaniżać wynik, ponieważ:Odpowiedź: wiele fotonów dociera w czasie krótszym niż czas martwy
14. 14Błony radiochromowe, stosowane m.in. w dozymetrii radioterapii, różnią się od klasycznych błon tym, że:Odpowiedź: barwią się pod wpływem promieniowania bez obróbki chemicznej
15. 15Czynnik wagowy promieniowania w_R dla neutronów według zaleceń ICRP 103:Odpowiedź: jest ciągłą funkcją energii neutronów
16. 16Do pomiaru promieniowania rozproszonego wokół mammografu (napięcie około 25-35 kV) najlepiej użyć:Odpowiedź: miernika z komorą jonizacyjną o zakresie obejmującym niskie energie
17. 17Zgodnie z ustawą Prawo atomowe świadectwo wzorcowania przyrządu dozymetrycznego wydaje:Odpowiedź: laboratorium pomiarowe posiadające akredytację
18. 18Do scyntygrafii kości podano 600 MBq radiofarmaceutyku znakowanego Tc-99m. Przyjmując współczynnik dawki skutecznej 0,005 mSv/MBq, ile wynosi szacowana dawka skuteczna?Odpowiedź: 3 mSv
19. 19Zarejestrowano 400 zliczeń. Odchylenie standardowe tej liczby, zgodnie z rozkładem Poissona, wynosi:Odpowiedź: 20 zliczeń
20. 20Filtry (np. z miedzi, ołowiu i tworzywa) w kasecie dawkomierza błonowego służą do:Odpowiedź: oceny rodzaju i energii promieniowania z zaczernienia pod filtrami
21. 21Czynnik wagowy tkanki w_T dla gonad wynosi według ICRP 103:Odpowiedź: 0,08
22. 22Dawkomierz kontrolny (tła) dostarczany z partią dawkomierzy indywidualnych przechowuje się:Odpowiedź: razem z nienoszonymi dawkomierzami, w miejscu z dala od źródeł
23. 23Licznik Geigera-Müllera bez filtra kompensacyjnego, wzorcowany w polu Cs-137, użyto do pomiaru promieniowania rentgenowskiego o energii kilkudziesięciu keV. Wskazanie mocy dawki będzie najpewniej:Odpowiedź: zawyżone z powodu zależności energetycznej
24. 24Ta sama sonda mierzy dwie powierzchnie o jednakowej aktywności powierzchniowej: jedną skażoną C-14, drugą P-32. Wskazanie dla C-14 będzie:Odpowiedź: mniejsze, bo elektrony beta C-14 mają znacznie mniejszą energię
25. 25Dawka skuteczna z TK jamy brzusznej i miednicy (rzędu kilku do kilkunastu mSv) odpowiada w przybliżeniu jakiemu okresowi narażenia na promieniowanie naturalne w Polsce?Odpowiedź: Kilku latom
26. 26Dawkomierz pierścionkowy noszony na palcu mierzy wielkość:Odpowiedź: Hp(0,07)
27. 27Licznik o czasie martwym 100 μs rejestruje 2000 zliczeń/s. Rzeczywista szybkość zliczeń, obliczona ze wzoru n = m / (1 - m·τ), wynosi:Odpowiedź: 2500 zliczeń/s
28. 28Główną zaletą elektronicznego dawkomierza indywidualnego w porównaniu z dawkomierzem TLD jest:Odpowiedź: bieżący odczyt dawki i mocy dawki oraz alarm po przekroczeniu progu
29. 29Tarczyca pracownika otrzymała dawkę równoważną 50 mSv, a dawki w pozostałych narządach są pomijalne. Dawka skuteczna obliczona z czynnikami wagowymi ICRP 103 wynosi:Odpowiedź: 2 mSv
30. 30Sonda o powierzchni czynnej 100 cm² pokazuje nad skażonym miejscem 80 zliczeń/s, a tło wynosi 30 zliczeń/s. Sprawność rejestracji dla tego radionuklidu wynosi 0,25 zliczenia na rozpad. Aktywność powierzchniowa skażenia wynosi:Odpowiedź: 2 Bq/cm²
31. 31Czym różni się kerma w powietrzu na powierzchni wejściowej od kermy padającej, zmierzonej w tym samym punkcie bez pacjenta?Odpowiedź: Jest większa, bo zawiera promieniowanie rozproszone wstecznie w ciele pacjenta
32. 32Detektor scyntylacyjny NaI(Tl) jest szczególnie przydatny do:Odpowiedź: czułej detekcji i spektrometrii promieniowania gamma
33. 33Skażenia trytem (H-3) praktycznie nie da się wykryć typowym miernikiem skażeń powierzchniowych, ponieważ:Odpowiedź: tryt emituje elektrony o bardzo małej energii, pochłaniane w okienku
34. 34Licznik Geigera-Müllera wniesiony w bardzo silne pole promieniowania może wskazywać wartość bliską zera. Przyczyną jest:Odpowiedź: nasycenie licznika, który nie nadąża z kolejnymi wyładowaniami
35. 35Którymi wielkościami, zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie diagnostycznych poziomów referencyjnych, ocenia się zgodność z DRL badań fluoroskopowych i procedur radiologii zabiegowej?Odpowiedź: Iloczynem dawka-powierzchnia (DAP) albo czasem ekspozycji
36. 36Ryzyko odczynu popromiennego skóry pacjenta po długim zabiegu pod kontrolą fluoroskopii ocenia się na podstawie:Odpowiedź: dawki pochłoniętej w skórze, wyrażonej w grejach
37. 37W miarę zwiększania napięcia między elektrodami detektor gazowy pracuje kolejno jako:Odpowiedź: komora jonizacyjna, licznik proporcjonalny, licznik Geigera-Müllera
38. 38Soczewka oka pracownika otrzymała od promieniowania rentgenowskiego dawkę pochłoniętą 3 mGy. Dawka równoważna w soczewce oka wynosi:Odpowiedź: 3 mSv
39. 39Wielkości operacyjne, takie jak H*(10) i Hp(10), wprowadzono, ponieważ:Odpowiedź: wielkości ochronne są niemierzalne, a operacyjne mierzalne i je szacują
40. 40W tym samym czasie zarejestrowano 1200 zliczeń z próbką i 400 zliczeń tła. Liczba zliczeń netto z odchyleniem standardowym wynosi:Odpowiedź: 800 ± 40
41. 41Cienką warstwę scyntylatora ZnS(Ag) stosuje się głównie w sondach do wykrywania:Odpowiedź: skażeń powierzchni emiterami alfa
42. 42Do czego przede wszystkim służy dawka skuteczna w ochronie radiologicznej?Odpowiedź: do ograniczania i porównywania ryzyka skutków stochastycznych
43. 43Miernik wskazał 40 μSv/h. Współczynnik wzorcowania ze świadectwa (stosunek wartości prawdziwej do wskazania) wynosi 1,10. Poprawiona moc dawki wynosi:Odpowiedź: 44 μSv/h
44. 44Kerma (K) to:Odpowiedź: suma początkowych energii kinetycznych cząstek naładowanych uwolnionych przez fotony lub neutrony w jednostce masy
45. 45Odczyt dawkomierza termoluminescencyjnego (TLD) polega na:Odpowiedź: podgrzaniu detektora i pomiarze emitowanego światła
46. 46Licznik proporcjonalny, w odróżnieniu od licznika Geigera-Müllera, pozwala:Odpowiedź: rozróżnić cząstki alfa i beta po amplitudzie impulsów
47. 47Mierząc skażenie powierzchni emiterem alfa, sondę należy prowadzić:Odpowiedź: kilka milimetrów nad powierzchnią, powoli i bez dotykania jej
48. 48Pośrednia metoda pomiaru skażeń powierzchni (test wymazowy):Odpowiedź: wykrywa skażenia usuwalne, a wymaz mierzy się w miejscu o niskim tle
49. 49Indywidualny równoważnik dawki Hp(10) mierzony dawkomierzem noszonym na tułowiu służy do oszacowania:Odpowiedź: dawki skutecznej od narażenia zewnętrznego
50. 50Przestrzenny równoważnik dawki H*(10) stosuje się do:Odpowiedź: monitorowania miejsc pracy w polu promieniowania silnie przenikliwego
51. 51W detektorze scyntylacyjnym NaI(Tl) energia promieniowania jest zamieniana na:Odpowiedź: błyski światła zamieniane w fotopowielaczu na impuls
52. 52Które tkanki i narządy mają według ICRP 103 czynnik wagowy tkanki w_T równy 0,12?Odpowiedź: czerwony szpik kostny, jelito grube, płuca, pierś
53. 53Detektor z germanu wysokiej czystości (HPGe) podczas pracy wymaga:Odpowiedź: chłodzenia ciekłym azotem lub chłodziarką elektryczną
54. 54Skażenie wewnętrzne tarczycy jodem-131 u pracownika medycyny nuklearnej najczęściej ocenia się:Odpowiedź: sondą scyntylacyjną NaI(Tl) przyłożoną do szyi
55. 55Dlaczego sumaryczna kerma w powietrzu w punkcie referencyjnym (Ka,r) wyświetlana po zabiegu nie jest równa maksymalnej dawce w skórze pacjenta?Odpowiedź: Bo punkt referencyjny nie uwzględnia zmian projekcji ani przesuwu stołu
56. 56Liczba w nawiasie w oznaczeniu Hp(3) oznacza:Odpowiedź: głębokość 3 mm w tkance pod powierzchnią ciała
57. 57W dawkomierzu OSL (np. z Al₂O₃:C) sygnał odczytuje się przez:Odpowiedź: stymulację światłem, z możliwością ponownego odczytu
58. 58Pracownik niekorzystający z fartucha ochronnego nosi dawkomierz do pomiaru Hp(10):Odpowiedź: na tułowiu z przodu, na wysokości klatki piersiowej
59. 59Zgodnie z ustawą Prawo atomowe, przy obliczaniu obciążającej dawki równoważnej dla dorosłych moc dawki całkuje się w okresie:Odpowiedź: 50 lat od wniknięcia
60. 60Temperatura w pomieszczeniu jest wyższa niż w warunkach odniesienia, a ciśnienie się nie zmieniło. Otwarta (wentylowana) komora jonizacyjna bez korekcji wskaże wartość:Odpowiedź: zaniżoną, bo w objętości komory jest mniej powietrza
61. 61Sprawdzenie miernika za pomocą źródła kontrolnego przed pomiarem:Odpowiedź: potwierdza, że przyrząd działa, ale nie zastępuje wzorcowania
62. 62Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego sprzęt do oszacowania dawek osób zatrudnionych w warunkach narażenia musi mierzyć moc równoważnika dawki co najmniej w przedziale:Odpowiedź: od 0,01 mSv/h do 1 Sv/h
63. 63Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego sprzęt stosowany tam, gdzie moc równoważnika dawki może przekroczyć 1 mSv/h, musi także:Odpowiedź: określać rodzaj promieniowania i sygnalizować przekroczenie progów
64. 64W radiologii zabiegowej drugi dawkomierz nosi się nad fartuchem ochronnym, na wysokości kołnierza. Służy on przede wszystkim do oceny:Odpowiedź: dawki w nieosłoniętych okolicach głowy i szyi, w tym w soczewce oka
65. 65Pracownik medycyny nuklearnej przygotowujący radiofarmaceutyki powinien nosić dawkomierz pierścionkowy:Odpowiedź: na palcu ręki bardziej narażonej, elementem czułym w stronę źródła
66. 66Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego instrukcja obsługi lub dokumentacja producenta określa m.in.:Odpowiedź: charakterystykę energetyczną i punkt odniesienia dla wzorcowania
67. 67Jaki jest typowy rząd dawki skutecznej przy RTG klatki piersiowej w projekcji PA u dorosłego?Odpowiedź: Około 0,02 mSv
68. 68Licznik Geigera-Müllera nie dostarcza informacji o energii promieniowania, ponieważ:Odpowiedź: każde zdarzenie wywołuje wyładowanie o podobnej amplitudzie
69. 69W narządzie zmierzono dawkę pochłoniętą 2 mGy od promieniowania gamma i 0,1 mGy od cząstek alfa. Dawka równoważna w tym narządzie wynosi:Odpowiedź: 4 mSv
70. 70Ekspozycja (dawka ekspozycyjna) to wielkość określająca:Odpowiedź: ładunek jonów jednego znaku wytworzonych przez fotony w jednostce masy powietrza
71. 71Ile zliczeń trzeba zarejestrować, aby względne odchylenie standardowe wyniku wynosiło 1%?Odpowiedź: 10 000
72. 72W warunkach równowagi cząstek naładowanych i przy pomijalnych stratach energii na promieniowanie hamowania dawka pochłonięta w danym punkcie jest:Odpowiedź: praktycznie równa kermie w tym punkcie
73. 73Komorę jonizacyjną często wybiera się do dokładnych pomiarów mocy dawki promieniowania X i gamma, ponieważ:Odpowiedź: ma słabą zależność energetyczną i mierzy prąd jonizacji bez wzmocnienia
74. 74Do pomiaru przestrzennego równoważnika dawki od neutronów stosuje się zwykle:Odpowiedź: detektor He-3 lub BF₃ w kuli moderatora z polietylenu
75. 75Pracownik chce sprawdzić, czy blat stołu laboratoryjnego nie jest skażony emiterem beta. Właściwym przyrządem jest:Odpowiedź: miernik skażeń z sondą o cienkim okienku i dużej powierzchni
76. 76Zgodnie z ustawą Prawo atomowe dawka pochłonięta D to:Odpowiedź: energia pochłonięta w jednostce masy
77. 77Dawkomierz do pomiaru Hp(3) umieszcza się:Odpowiedź: przy oku, po stronie bardziej narażonej
78. 78Jeden grej (Gy) odpowiada:Odpowiedź: 1 J/kg, czyli 100 radom
79. 79Zgodnie z ustawą Prawo atomowe obciążającą dawkę dla niemowląt i dzieci oblicza się, całkując moc dawki w okresie:Odpowiedź: do osiągnięcia wieku 70 lat
80. 80Do identyfikacji radionuklidów w próbce zawierającej kilka emiterów gamma o bliskich energiach najlepiej nadaje się:Odpowiedź: spektrometr z detektorem germanowym HPGe
81. 81Fluorek litu (LiF:Mg,Ti) jest popularnym materiałem dawkomierzy TLD, ponieważ:Odpowiedź: ma efektywną liczbę atomową zbliżoną do tkanki miękkiej
82. 82Którymi wielkościami, zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie diagnostycznych poziomów referencyjnych, ocenia się zgodność badań TK dorosłych z poziomem referencyjnym?Odpowiedź: Indeksem CTDIw albo DLP dla jednej fazy badania