Pytania: Dozymetria: wielkości, jednostki i przyrządy

97 pytań z kategorii „Dozymetria: wielkości, jednostki i przyrządy" na egzamin na operatora akceleratora do celów niemedycznych (A-A). Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1Zgodnie z załącznikiem nr 1 do ustawy Prawo atomowe jeden grej (Gy), jednostka dawki pochłoniętej, równa się:Odpowiedź: jednemu dżulowi na kilogram
2. 2Zgodnie z ustawą Prawo atomowe wstępna operacyjna ocena dawek indywidualnych pracowników innych niż pracownicy zewnętrzni, dokonywana przez inspektora ochrony radiologicznej do czasu uzyskania wyników z akredytowanego podmiotu, jest:Odpowiedź: dopuszczalna, ale nieobowiązkowa
3. 3W miarę zwiększania napięcia między elektrodami detektor gazowy pracuje kolejno jako:Odpowiedź: komora jonizacyjna, licznik proporcjonalny, licznik Geigera-Müllera
4. 4Zgodnie z ustawą Prawo atomowe obciążającą dawkę dla niemowląt i dzieci oblicza się, całkując moc dawki w okresie:Odpowiedź: do osiągnięcia wieku 70 lat
5. 5Co powinien zrobić radiograf po zakończeniu każdej ekspozycji w gammagrafii, zanim podejdzie do prześwietlanego obiektu?Odpowiedź: Zbliżać się z włączonym radiometrem i sprawdzić, że źródło wróciło do pojemnika
6. 6Tarczyca pracownika otrzymała dawkę równoważną 50 mSv, a dawki w pozostałych narządach są pomijalne. Dawka skuteczna obliczona z czynnikami wagowymi ICRP 103 wynosi:Odpowiedź: 2 mSv
7. 7Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego głębokość d dla promieniowania słabo przenikliwego (dla skóry) wynosi:Odpowiedź: 0,07 mm
8. 8Zgodnie z ustawą Prawo atomowe dawka skuteczna (efektywna) to:Odpowiedź: suma ważonych dawek równoważnych w tkankach i narządach
9. 9Dlaczego licznik Geigera-Müllera może znacznie zaniżać wskazania mocy dawki w polu impulsowym (np. przy akceleratorze lub aparacie rentgenowskim)?Odpowiedź: Z powodu czasu martwego: wiele kwantów w krótkim impulsie daje jedno zliczenie
10. 10Licznik Geigera-Müllera nie dostarcza informacji o energii promieniowania, ponieważ:Odpowiedź: każde zdarzenie wywołuje wyładowanie o podobnej amplitudzie
11. 11Zgodnie z ustawą Prawo atomowe dawka równoważna to dawka pochłonięta w tkance lub narządzie, ważona:Odpowiedź: dla rodzaju i energii promieniowania
12. 12Przestrzenny równoważnik dawki H*(10) stosuje się do:Odpowiedź: monitorowania miejsc pracy w polu promieniowania silnie przenikliwego
13. 13Pracownicy zewnętrzni wykonują prace na terenie kontrolowanym jednostki organizacyjnej. Zgodnie z ustawą Prawo atomowe do czasu uzyskania wyników pomiarów od akredytowanego podmiotu wstępnej operacyjnej oceny ich dawek indywidualnych dokonuje:Odpowiedź: inspektor ochrony radiologicznej
14. 14W narządzie zmierzono dawkę pochłoniętą 2 mGy od promieniowania gamma i 0,1 mGy od cząstek alfa. Dawka równoważna w tym narządzie wynosi:Odpowiedź: 4 mSv
15. 15Jaką wielkość wskazuje typowy radiometr używany do pomiarów mocy dawki w otoczeniu źródeł i za osłonami?Odpowiedź: Moc przestrzennego równoważnika dawki H*(10), np. w µSv/h
16. 16Indywidualny równoważnik dawki Hp(10) mierzony dawkomierzem noszonym na tułowiu służy do oszacowania:Odpowiedź: dawki skutecznej od narażenia zewnętrznego
17. 17Zgodnie z ustawą Prawo atomowe pomiary dawek indywidualnych oraz pomiary służące ocenie dawek od narażenia wewnętrznego wykonują:Odpowiedź: podmioty posiadające akredytację
18. 18Do identyfikacji radionuklidów w próbce zawierającej kilka emiterów gamma o bliskich energiach najlepiej nadaje się:Odpowiedź: spektrometr z detektorem germanowym HPGe
19. 19Jaką wielkość mierzy dawkomierz pierścionkowy noszony na palcu przy pracy z otwartymi źródłami lub w radiologii zabiegowej?Odpowiedź: Hp(0,07)
20. 20Czynnik wagowy tkanki w_T dla gonad wynosi według ICRP 103:Odpowiedź: 0,08
21. 21Kerma (K) to:Odpowiedź: suma początkowych energii kinetycznych cząstek naładowanych uwolnionych przez fotony lub neutrony w jednostce masy
22. 22Co należy zrobić przed rozpoczęciem pomiarów mocy dawki na granicy wygrodzenia lub za osłonami?Odpowiedź: Sprawdzić działanie radiometru (bateria, źródło kontrolne) i ważność jego wzorcowania
23. 23Dawkomierz kontrolny (tła) dostarczany z partią dawkomierzy indywidualnych przechowuje się:Odpowiedź: razem z nienoszonymi dawkomierzami, w miejscu z dala od źródeł
24. 24Ryzyko odczynu popromiennego skóry pacjenta po długim zabiegu pod kontrolą fluoroskopii ocenia się na podstawie:Odpowiedź: dawki pochłoniętej w skórze, wyrażonej w grejach
25. 25Czynnik wagowy promieniowania w_R dla neutronów według zaleceń ICRP 103:Odpowiedź: jest ciągłą funkcją energii neutronów
26. 26Licznik Geigera-Müllera bez filtra kompensacyjnego, wzorcowany w polu Cs-137, użyto do pomiaru promieniowania rentgenowskiego o energii kilkudziesięciu keV. Wskazanie mocy dawki będzie najpewniej:Odpowiedź: zawyżone z powodu zależności energetycznej
27. 27Cienką warstwę scyntylatora ZnS(Ag) stosuje się głównie w sondach do wykrywania:Odpowiedź: skażeń powierzchni emiterami alfa
28. 28Cechą klasycznego odczytu dawkomierza TLD jest to, że:Odpowiedź: odczyt kasuje zapis dawki, więc nie można go powtórzyć
29. 29Skażenie wewnętrzne tarczycy jodem-131 u pracownika medycyny nuklearnej najczęściej ocenia się:Odpowiedź: sondą scyntylacyjną NaI(Tl) przyłożoną do szyi
30. 30Odczyt dawkomierza termoluminescencyjnego (TLD) polega na:Odpowiedź: podgrzaniu detektora i pomiarze emitowanego światła
31. 31Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego sprzęt stosowany tam, gdzie moc równoważnika dawki może przekroczyć 1 mSv/h, musi także:Odpowiedź: określać rodzaj promieniowania i sygnalizować przekroczenie progów
32. 32Sprawdzenie miernika za pomocą źródła kontrolnego przed pomiarem:Odpowiedź: potwierdza, że przyrząd działa, ale nie zastępuje wzorcowania
33. 33Błony radiochromowe, stosowane m.in. w dozymetrii radioterapii, różnią się od klasycznych błon tym, że:Odpowiedź: barwią się pod wpływem promieniowania bez obróbki chemicznej
34. 34Pracownik chce sprawdzić, czy blat stołu laboratoryjnego nie jest skażony emiterem beta. Właściwym przyrządem jest:Odpowiedź: miernik skażeń z sondą o cienkim okienku i dużej powierzchni
35. 35Do monitorowania miejsca pracy w polu promieniowania słabo przenikliwego, np. beta, pod kątem dawki w skórze stosuje się wielkość:Odpowiedź: H'(0,07)
36. 36Jeden grej (Gy) odpowiada:Odpowiedź: 1 J/kg, czyli 100 radom
37. 37Jakim przyrządem mierzy się moc równoważnika dawki neutronów w otoczeniu wysokoenergetycznego akceleratora?Odpowiedź: Licznikiem neutronów (He-3 lub BF3) w moderatorze polietylenowym
38. 38Aktywności 1 Ci (kiur) odpowiada:Odpowiedź: 37 GBq
39. 39Aktywność preparatu Tc-99m wynosi 740 MBq. Ile to milikiurów?Odpowiedź: 20 mCi
40. 40Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego sprzęt do oszacowania dawek osób zatrudnionych w warunkach narażenia musi mierzyć moc równoważnika dawki co najmniej w przedziale:Odpowiedź: od 0,01 mSv/h do 1 Sv/h
41. 41W tym samym czasie zarejestrowano 1200 zliczeń z próbką i 400 zliczeń tła. Liczba zliczeń netto z odchyleniem standardowym wynosi:Odpowiedź: 800 ± 40
42. 42Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego sprzęt dozymetryczny wzorcuje się nie rzadziej niż:Odpowiedź: raz na 12 miesięcy, a sprzęt z kontrolnym źródłem raz na 24 miesiące
43. 43Detektory krzemowe (Si) stosuje się między innymi w:Odpowiedź: elektronicznych dawkomierzach indywidualnych
44. 44Pracownik niekorzystający z fartucha ochronnego nosi dawkomierz do pomiaru Hp(10):Odpowiedź: na tułowiu z przodu, na wysokości klatki piersiowej
45. 45Ile zliczeń trzeba zarejestrować, aby względne odchylenie standardowe wyniku wynosiło 1%?Odpowiedź: 10 000
46. 46Iloczyn kermy w powietrzu i pola wiązki (KAP, DAP) w wiązce pierwotnej praktycznie nie zależy od odległości od ogniska, ponieważ:Odpowiedź: kerma maleje z kwadratem odległości, a pole wiązki rośnie z kwadratem
47. 47W dawkomierzu OSL (np. z Al₂O₃:C) sygnał odczytuje się przez:Odpowiedź: stymulację światłem, z możliwością ponownego odczytu
48. 48Soczewka oka pracownika otrzymała od promieniowania rentgenowskiego dawkę pochłoniętą 3 mGy. Dawka równoważna w soczewce oka wynosi:Odpowiedź: 3 mSv
49. 49Zgodnie z ustawą Prawo atomowe ocena narażenia pracowników kategorii A jest prowadzona na podstawie:Odpowiedź: systematycznych pomiarów dawek indywidualnych
50. 50Do czego przede wszystkim służy dawka skuteczna w ochronie radiologicznej?Odpowiedź: do ograniczania i porównywania ryzyka skutków stochastycznych
51. 51Licznik Geigera-Müllera wniesiony w bardzo silne pole promieniowania może wskazywać wartość bliską zera. Przyczyną jest:Odpowiedź: nasycenie licznika, który nie nadąża z kolejnymi wyładowaniami
52. 52Liczba w nawiasie w oznaczeniu Hp(3) oznacza:Odpowiedź: głębokość 3 mm w tkance pod powierzchnią ciała
53. 53Aby dwukrotnie zmniejszyć względną niepewność statystyczną pomiaru, czas zliczania przy niezmienionej szybkości zliczeń należy:Odpowiedź: wydłużyć czterokrotnie
54. 54Detektor scyntylacyjny NaI(Tl) jest szczególnie przydatny do:Odpowiedź: czułej detekcji i spektrometrii promieniowania gamma
55. 55Do pomiaru przestrzennego równoważnika dawki od neutronów stosuje się zwykle:Odpowiedź: detektor He-3 lub BF₃ w kuli moderatora z polietylenu
56. 56Aktywność 1 Bq oznacza:Odpowiedź: Jedną przemianę jądrową na sekundę
57. 57Zgodnie z ustawą Prawo atomowe ocena narażenia pracowników kategorii B jest co do zasady prowadzona na podstawie:Odpowiedź: pomiarów dozymetrycznych w środowisku pracy
58. 58Lekarz radiologii zabiegowej nosi dwa dawkomierze: jeden pod fartuchem ochronnym, drugi nad fartuchem na wysokości kołnierza. Do czego służy dawkomierz noszony nad fartuchem?Odpowiedź: Do oceny narażenia nieosłoniętych części ciała, w tym soczewek oczu i tarczycy
59. 59Komorę jonizacyjną często wybiera się do dokładnych pomiarów mocy dawki promieniowania X i gamma, ponieważ:Odpowiedź: ma słabą zależność energetyczną i mierzy prąd jonizacji bez wzmocnienia
60. 60Skażenia trytem (H-3) praktycznie nie da się wykryć typowym miernikiem skażeń powierzchniowych, ponieważ:Odpowiedź: tryt emituje elektrony o bardzo małej energii, pochłaniane w okienku
61. 61Do pomiaru promieniowania rozproszonego wokół mammografu (napięcie około 25-35 kV) najlepiej użyć:Odpowiedź: miernika z komorą jonizacyjną o zakresie obejmującym niskie energie
62. 62W detektorze scyntylacyjnym NaI(Tl) energia promieniowania jest zamieniana na:Odpowiedź: błyski światła zamieniane w fotopowielaczu na impuls
63. 63Dlaczego okres noszenia pasywnego dawkomierza indywidualnego (np. TLD) nie powinien być zbyt długi?Odpowiedź: aby ograniczyć wpływ zaniku sygnału i szybciej wykryć nieprawidłowe narażenie
64. 64Ta sama sonda mierzy dwie powierzchnie o jednakowej aktywności powierzchniowej: jedną skażoną C-14, drugą P-32. Wskazanie dla C-14 będzie:Odpowiedź: mniejsze, bo elektrony beta C-14 mają znacznie mniejszą energię
65. 65W polu impulsowym, np. przy akceleratorze lub bardzo krótkiej ekspozycji rentgenowskiej, liczniki Geigera-Müllera mogą znacznie zaniżać wynik, ponieważ:Odpowiedź: wiele fotonów dociera w czasie krótszym niż czas martwy
66. 66Według rozporządzenia w sprawie wymagań dotyczących sprzętu dozymetrycznego instrukcja obsługi lub dokumentacja producenta określa m.in.:Odpowiedź: charakterystykę energetyczną i punkt odniesienia dla wzorcowania
67. 67Ekspozycja rentgenowska trwa 0,1 s. Aby ocenić promieniowanie rozproszone w miejscu pracy, najlepiej:Odpowiedź: użyć trybu całkowania dawki w przyrządzie do krótkich ekspozycji
68. 68Filtry (np. z miedzi, ołowiu i tworzywa) w kasecie dawkomierza błonowego służą do:Odpowiedź: oceny rodzaju i energii promieniowania z zaczernienia pod filtrami
69. 69Zgodnie z ustawą Prawo atomowe, przy obliczaniu obciążającej dawki równoważnej dla dorosłych moc dawki całkuje się w okresie:Odpowiedź: 50 lat od wniknięcia
70. 70W radiologii zabiegowej drugi dawkomierz nosi się nad fartuchem ochronnym, na wysokości kołnierza. Służy on przede wszystkim do oceny:Odpowiedź: dawki w nieosłoniętych okolicach głowy i szyi, w tym w soczewce oka
71. 71Pracownik medycyny nuklearnej przygotowujący radiofarmaceutyki powinien nosić dawkomierz pierścionkowy:Odpowiedź: na palcu ręki bardziej narażonej, elementem czułym w stronę źródła
72. 72Pośrednia metoda pomiaru skażeń powierzchni (test wymazowy):Odpowiedź: wykrywa skażenia usuwalne, a wymaz mierzy się w miejscu o niskim tle
73. 73Licznik o czasie martwym 100 μs rejestruje 2000 zliczeń/s. Rzeczywista szybkość zliczeń, obliczona ze wzoru n = m / (1 - m·τ), wynosi:Odpowiedź: 2500 zliczeń/s
74. 74Które tkanki i narządy mają według ICRP 103 czynnik wagowy tkanki w_T równy 0,12?Odpowiedź: czerwony szpik kostny, jelito grube, płuca, pierś
75. 75Fluorek litu (LiF:Mg,Ti) jest popularnym materiałem dawkomierzy TLD, ponieważ:Odpowiedź: ma efektywną liczbę atomową zbliżoną do tkanki miękkiej
76. 76Dawkomierz do pomiaru Hp(3) umieszcza się:Odpowiedź: przy oku, po stronie bardziej narażonej
77. 77Zgodnie z ustawą Prawo atomowe obciążająca dawka skuteczna (efektywna) jest sumą:Odpowiedź: obciążających dawek równoważnych pomnożonych przez czynniki wagowe tkanek
78. 78Dawkomierz pierścionkowy noszony na palcu mierzy wielkość:Odpowiedź: Hp(0,07)
79. 79Zarejestrowano 400 zliczeń. Odchylenie standardowe tej liczby, zgodnie z rozkładem Poissona, wynosi:Odpowiedź: 20 zliczeń
80. 80Licznik proporcjonalny, w odróżnieniu od licznika Geigera-Müllera, pozwala:Odpowiedź: rozróżnić cząstki alfa i beta po amplitudzie impulsów
81. 81Wielkości operacyjne, takie jak H*(10) i Hp(10), wprowadzono, ponieważ:Odpowiedź: wielkości ochronne są niemierzalne, a operacyjne mierzalne i je szacują
82. 82Temperatura w pomieszczeniu jest wyższa niż w warunkach odniesienia, a ciśnienie się nie zmieniło. Otwarta (wentylowana) komora jonizacyjna bez korekcji wskaże wartość:Odpowiedź: zaniżoną, bo w objętości komory jest mniej powietrza
83. 83Dawkomierze indywidualne do pomiaru Hp(10) wzorcuje się na fantomie, ponieważ:Odpowiedź: wskazanie zależy od promieniowania rozproszonego wstecznie w ciele noszącego
84. 84Zgodnie z ustawą Prawo atomowe przyrządy dozymetryczne stosowane do kontroli i oceny narażenia, które nie podlegają obowiązkowi kontroli metrologicznej, powinny posiadać:Odpowiedź: świadectwo wzorcowania z akredytowanego laboratorium
85. 85Ekspozycja (dawka ekspozycyjna) to wielkość określająca:Odpowiedź: ładunek jonów jednego znaku wytworzonych przez fotony w jednostce masy powietrza
86. 86Miernik wskazał 40 μSv/h. Współczynnik wzorcowania ze świadectwa (stosunek wartości prawdziwej do wskazania) wynosi 1,10. Poprawiona moc dawki wynosi:Odpowiedź: 44 μSv/h
87. 87Pomiar dawki indywidualnej pracownika kategorii A okazał się niemożliwy. Zgodnie z ustawą Prawo atomowe ocenę jego dawki można oprzeć na:Odpowiedź: pomiarach dawek innych narażonych pracowników tej kategorii
88. 88Zgodnie z ustawą Prawo atomowe dawka pochłonięta D to:Odpowiedź: energia pochłonięta w jednostce masy
89. 89Zgodnie z ustawą Prawo atomowe wskaźniki do wyznaczania dawek przy ocenie narażenia zewnętrznego mają uwzględniać wartości i zależności zalecane w publikacji Międzynarodowej Komisji Ochrony Radiologicznej (ICRP) nr:Odpowiedź: 116
90. 90Główną zaletą elektronicznego dawkomierza indywidualnego w porównaniu z dawkomierzem TLD jest:Odpowiedź: bieżący odczyt dawki i mocy dawki oraz alarm po przekroczeniu progu
91. 91Detektor z germanu wysokiej czystości (HPGe) podczas pracy wymaga:Odpowiedź: chłodzenia ciekłym azotem lub chłodziarką elektryczną
92. 92Sonda o powierzchni czynnej 100 cm² pokazuje nad skażonym miejscem 80 zliczeń/s, a tło wynosi 30 zliczeń/s. Sprawność rejestracji dla tego radionuklidu wynosi 0,25 zliczenia na rozpad. Aktywność powierzchniowa skażenia wynosi:Odpowiedź: 2 Bq/cm²
93. 93Mierząc skażenie powierzchni emiterem alfa, sondę należy prowadzić:Odpowiedź: kilka milimetrów nad powierzchnią, powoli i bez dotykania jej
94. 94Zgodnie z ustawą Prawo atomowe świadectwo wzorcowania przyrządu dozymetrycznego wydaje:Odpowiedź: laboratorium pomiarowe posiadające akredytację
95. 95W warunkach równowagi cząstek naładowanych i przy pomijalnych stratach energii na promieniowanie hamowania dawka pochłonięta w danym punkcie jest:Odpowiedź: praktycznie równa kermie w tym punkcie
96. 96W jakich warunkach wykonuje się pomiary mocy dawki za osłonami nowej pracowni rentgenowskiej?Odpowiedź: Przy maksymalnych stosowanych parametrach i z fantomem rozpraszającym w wiązce
97. 97Zgodnie z ustawą Prawo atomowe, dla zapewnienia zgodności z dawkami granicznymi, okres całkowania przy wyznaczaniu obciążającej dawki równoważnej wynosi:Odpowiedź: 50 lat dla dorosłych, a dla niemowląt i dzieci okres do wieku 70 lat