Pytania: Ekspozycja medyczna i ochrona pacjenta

50 pytań z kategorii „Ekspozycja medyczna i ochrona pacjenta" na egzamin na inspektora ochrony radiologicznej typu R (IOR-R). Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i dosłowny cytat z przepisu.

1. 1Za co według ustawy Prawo atomowe odpowiada lekarz kierujący na badanie z zastosowaniem promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Za poprawność uzasadnienia skierowania
2. 2Jaka jest maksymalna wartość ogranicznika dawki dla osób uczestniczących w eksperymentach medycznych i badaniach klinicznych związanych z ekspozycją medyczną?Odpowiedź: 10 mSv
3. 3Kiedy według ustawy Prawo atomowe odrębne uzasadnienie ekspozycji medycznej nie jest wymagane?Odpowiedź: Gdy stosuje się procedurę szczegółową zgodną z procedurą wzorcową dla standardowych ekspozycji
4. 4Zgodnie z ustawą Prawo atomowe ekspozycja medyczna to ekspozycja osób w ramach medycznych procedur radiologicznych, mająca przynieść korzyść dla ich zdrowia, a także ekspozycja:Odpowiedź: opiekunów oraz uczestników eksperymentów medycznych lub badań klinicznych
5. 5Czemu przede wszystkim służą zalecenia dotyczące kierowania na badania obrazowe (np. wytyczne Komisji Europejskiej RP 118)?Odpowiedź: Pomagają lekarzowi dobrać właściwe badanie do problemu klinicznego
6. 6Matka pyta, czy zdjęcie RTG klatki piersiowej jest groźne dla jej dziecka. Która odpowiedź jest rzetelna?Odpowiedź: Dawka to kilka dni tła naturalnego, ryzyko jest bardzo małe wobec korzyści
7. 7Które zdarzenie w diagnostyce medycyny nuklearnej rozporządzenie MZ o kategoriach ekspozycji niezamierzonych zalicza do kategorii I?Odpowiedź: Podanie produktu o aktywności terapeutycznej zamiast diagnostycznej
8. 8Dlaczego CBCT nie powinno rutynowo zastępować pantomogramu w diagnostyce stomatologicznej?Odpowiedź: Bo zwykle daje większą dawkę i jest uzasadnione tylko przy potrzebie obrazu 3D
9. 9Pacjent po leczeniu jodem-131 otrzymuje przed wypisem pisemne instrukcje dotyczące postępowania. Co, według rozporządzenia MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób, muszą one zawierać?Odpowiedź: Ostrzeżenia o zachowaniu dystansu lub izolacji wobec domowników
10. 10Kim jest opiekun w rozumieniu ustawy Prawo atomowe?Odpowiedź: Osobą, która świadomie i dobrowolnie, poza pracą zawodową, wspiera pacjenta poddawanego ekspozycji
11. 11Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, co zapisuje się w dokumentacji medycznej pacjenta po badaniu rentgenodiagnostycznym innym niż stomatologiczne zdjęcie wewnątrzustne?Odpowiedź: Fizyczne parametry ekspozycji, umożliwiające odtworzenie warunków badania i dawki
12. 12Procedura radiologii zabiegowej, która może wymagać powtórzenia, spowodowała przekroczenie 1,7 Gy kermy w punkcie referencyjnym. Komu przekazuje się wyniki oraz informację o dawce otrzymanej przez pacjenta?Odpowiedź: Lekarzowi kierującemu
13. 13Czego, poza uzasadnieniem, wymaga poddanie osoby badaniu rentgenowskiemu w celu oceny jej wieku (obrazowanie pozamedyczne)?Odpowiedź: Poinformowania o celu, skutkach i zagrożeniach oraz pisemnej zgody osoby lub jej przedstawiciela
14. 14Gabinet wykonuje wyłącznie stomatologiczne zdjęcia wewnątrzustne aparatem służącym tylko do tego celu i wykonał zdjęcie zęba niewłaściwemu pacjentowi. Jak traktuje to rozporządzenie MZ o kategoriach ekspozycji niezamierzonych?Odpowiedź: Kryterium błędnej identyfikacji z kategorii I tu nie obowiązuje
15. 15Za czyją zgodą organizuje się badania przesiewowe z zastosowaniem promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Ministra właściwego do spraw zdrowia
16. 16Podczas diagnostycznej koronarografii, bez uzasadnienia klinicznego, sumaryczna kerma w punkcie referencyjnym wyniosła 2,8 Gy. Jak kwalifikuje się to zdarzenie według rozporządzenia MZ o kategoriach ekspozycji niezamierzonych?Odpowiedź: Jako zdarzenie kategorii II, bo przekroczono 2,5 Gy
17. 17Zdrowy ochotnik bierze udział w badaniu klinicznym, w którym wykonuje się mu badania PET, choć sam nie odniesie z nich bezpośredniej korzyści. Co musi zostać ustalone dla takiej osoby?Odpowiedź: Ogranicznik dawki (limit użytkowy dawki)
18. 18Po badaniu TK jamy brzusznej okazało się, że pacjentka była w ciąży, a dawka dla płodu wyniosła około 30 mSv. Badanie nie ratowało życia. Jak kwalifikuje się to zdarzenie?Odpowiedź: Jako zdarzenie kategorii III
19. 19Zalecenia ICRP i Komisji Europejskiej wyróżniają trzy poziomy uzasadnienia ekspozycji medycznej. Którego poziomu dotyczy decyzja, czy konkretny pacjent z określonymi objawami powinien mieć wykonaną tomografię komputerową?Odpowiedź: Poziomu indywidualnego, dotyczącego danego pacjenta
20. 20Zakres tematyczny szkolenia dla lekarzy dentystów (art. 33n ust. 3 pkt 2 ustawy Prawo atomowe) uwzględnia m.in. specyfikę:Odpowiedź: stomatologicznej anatomii radiologicznej CT (CBCT)
21. 21Co musi wykazać podmiot, który ubiega się o zgodę na zorganizowanie badań przesiewowych z zastosowaniem promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Że nie ma innych metod rozpoznawczych o podobnej skuteczności i mniejszym ryzyku
22. 22Lekarz prowadzący otrzymał skierowanie na RTG kręgosłupa lędźwiowego u pacjenta z ostrym bólem krzyża trwającym 5 dni, bez objawów alarmowych. Co wynika z jego obowiązków?Odpowiedź: Powinien ocenić uzasadnienie i w razie wątpliwości skontaktować się z lekarzem kierującym
23. 23Pacjent z wieloletnim, typowym napięciowym bólem głowy, bez objawów alarmowych i z prawidłowym badaniem neurologicznym, domaga się TK głowy „dla spokoju”. Jak ocenić takie badanie?Odpowiedź: Nie jest uzasadnione, bo jego wynik nie zmieni postępowania
24. 24Jaka jest maksymalna wartość ogranicznika dawki dla opiekunów, określona w rozporządzeniu MZ w sprawie ekspozycji medycznej?Odpowiedź: 5 mSv
25. 25Badanie z zastosowaniem promieniowania jonizującego, które nie jest uzasadnione na zasadach ogólnych, może być według ustawy Prawo atomowe uzasadnione:Odpowiedź: jedynie ze względu na szczególne okoliczności, ocenione indywidualnie
26. 26Zgodnie z ustawą Prawo atomowe ochrona radiologiczna osób poddawanych ekspozycji medycznej obejmuje w szczególności:Odpowiedź: uzasadnienie ekspozycji medycznej i optymalizację
27. 27Co według ustawy Prawo atomowe bierze się pod uwagę przy uzasadnianiu ekspozycji medycznej?Odpowiedź: Korzyści i ryzyko metod alternatywnych o mniejszym narażeniu lub bez promieniowania
28. 28W którym przypadku rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej zwalnia z obowiązku skierowania lub zlecenia na badanie?Odpowiedź: Densytometria kości aparatem rentgenowskim służącym wyłącznie do tego celu
29. 29Jak rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej definiuje ryzyko radiacyjne?Odpowiedź: Jako prawdopodobieństwo wystąpienia określonego szkodliwego efektu zdrowotnego w wyniku narażenia
30. 30Które niepożądane następstwo mammografii przesiewowej, poza niewielkim ryzykiem radiacyjnym, uwzględnia się w ocenie jej zasadności?Odpowiedź: Wyniki fałszywie dodatnie i nadrozpoznawanie zmian
31. 31Według ustawy Prawo atomowe z udziału w eksperymencie medycznym związanym z ekspozycją medyczną wyklucza się osobę, która w okresie poprzedzających 10 lat brała udział w takim eksperymencie lub była poddana radioterapii i otrzymała z tego tytułu dawkę skuteczną przekraczającą:Odpowiedź: 10 mSv
32. 32W pracowni RTG wykonano zdjęcie klatki piersiowej niewłaściwemu pacjentowi, bo pomylono osoby o tym samym nazwisku. Do jakiej kategorii zalicza się to zdarzenie?Odpowiedź: Do kategorii I
33. 33Z czym porównuje się w audycie klinicznym wewnętrznym wielkości narażenia pacjentów, jeżeli odpowiednie poziomy zostały określone?Odpowiedź: z diagnostycznymi poziomami referencyjnymi
34. 34Kto, w miarę możliwości przed wykonaniem ekspozycji medycznej, zapewnia pacjentowi informacje o korzyściach i zagrożeniach związanych z narażeniem?Odpowiedź: Lekarz prowadzący
35. 35Jaki rodzaj oczekiwanej korzyści uzasadnia, według rozporządzenia MZ w sprawie ekspozycji medycznej, eksperyment medyczny z dawką skuteczną 1-10 mSv?Odpowiedź: Bezpośredni cel w postaci polepszenia leczenia lub zapobiegania chorobie
36. 36Czym jest ogranicznik dawki (limit użytkowy dawki) ustalany przez jednostkę ochrony zdrowia dla opiekunów?Odpowiedź: Narzędziem optymalizacji, ograniczającym przewidywane dawki
37. 37Który przykład jest według ustawy Prawo atomowe narażeniem w wyniku obrazowania pozamedycznego z wykorzystaniem urządzeń radiologicznych?Odpowiedź: Zdjęcie rentgenowskie wykonane w celu oceny wieku osoby
38. 38Zdjęcie wewnątrzustne wykonywane aparatem służącym wyłącznie do tego celu nie wymaga skierowania ani zlecenia. Co to oznacza dla zasady uzasadnienia?Odpowiedź: Lekarz dentysta nadal musi ocenić, czy zdjęcie jest potrzebne pacjentowi
39. 39Szczególny zakres szkolenia w dziedzinie ochrony radiologicznej pacjenta, uwzględniający specyfikę radiologii stomatologicznej, dotyczy lekarzy dentystów, którzy:Odpowiedź: wykonują medyczne procedury radiologiczne lub nadzorują ich wykonywanie
40. 40Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, który element musi zawierać skierowanie na badanie z użyciem promieniowania jonizującego?Odpowiedź: Wstępne rozpoznanie kliniczne
41. 41Jaki zakres dawki skutecznej przypisuje rozporządzenie MZ w sprawie ekspozycji medycznej eksperymentom, których oczekiwaną korzyścią jest rozwój wiedzy prowadzący do potencjalnych korzyści zdrowotnych?Odpowiedź: 0,1-1 mSv
42. 42Na czym polega uzasadnienie ekspozycji medycznej według ustawy Prawo atomowe?Odpowiedź: Na wskazaniu przewagi spodziewanych korzyści diagnostycznych lub leczniczych nad możliwym uszczerbkiem na zdrowiu
43. 43Po długiej angioplastyce wieńcowej z dużą sumaryczną kermą w punkcie referencyjnym pacjent nie ma żadnych zmian na skórze. Co należy mu przekazać przy wypisie?Odpowiedź: Że zmiany skórne mogą ujawnić się po dniach lub tygodniach i trzeba je zgłosić
44. 44Dlaczego uzasadnienie badań przesiewowych z użyciem promieniowania (np. mammografii) wymaga wykazania szczególnie dużej przewagi korzyści nad ryzykiem?Odpowiedź: Bo badaniom poddaje się osoby bez objawów, z których większość jest zdrowa
45. 45Który obowiązek ustawa Prawo atomowe nakłada na lekarza prowadzącego?Odpowiedź: Ocenę poprawności uzasadnienia skierowania i wybór właściwej procedury szczegółowej
46. 46Po przekroczeniu jakiej sumarycznej kermy w powietrzu w punkcie referencyjnym podczas procedury radiologii zabiegowej zapisuje się w dokumentacji medycznej informację o dawce, jaką otrzymał pacjent?Odpowiedź: 1,7 Gy
47. 47Pacjent zgłasza się z nowym skierowaniem na TK klatki piersiowej, a dwa tygodnie wcześniej miał takie badanie w innym szpitalu. Jak powinien postąpić lekarz prowadzący?Odpowiedź: Uzyskać wcześniejsze wyniki i ocenić, czy nowe badanie wniesie nową informację
48. 48U 30-letniej kobiety podejrzewa się kamicę pęcherzyka żółciowego. Które badanie obrazowe pierwszego wyboru najlepiej realizuje zasadę uzasadnienia?Odpowiedź: Ultrasonografia jamy brzusznej
49. 49Komu, oprócz lekarza kierującego i lekarza prowadzącego, przekazuje się informację o ekspozycji niezamierzonej i wynikach jej analizy?Odpowiedź: Pacjentowi lub jego przedstawicielowi
50. 50Narażenie w wyniku obrazowania pozamedycznego to według ustawy Prawo atomowe zamierzone narażenie w wyniku obrazowania, którego głównym celem:Odpowiedź: nie jest przyniesienie korzyści zdrowotnej badanej osobie