Pytania: Optymalizacja i diagnostyczne poziomy referencyjne

60 pytań z kategorii „Optymalizacja i diagnostyczne poziomy referencyjne" na egzamin na inspektora ochrony radiologicznej typu R (IOR-R). Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1Podczas procedury radiologii zabiegowej sumaryczna kerma w powietrzu w punkcie referencyjnym przekroczyła 5 Gy. Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, jakie postępowanie wobec pacjenta jest wymagane?Odpowiedź: Badania kontrolne co najmniej raz w tygodniu przez 21 dni po procedurze
2. 2Dla których osób jednostka ochrony zdrowia ustanawia i stosuje ograniczniki dawki (limity użytkowe dawki) w związku z ekspozycją medyczną?Odpowiedź: Dla uczestników eksperymentów medycznych lub badań klinicznych oraz opiekunów
3. 3Według rozporządzenia MZ w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej jezdny i przenośny sprzęt radiologiczny (poza sprzętem do zdjęć wewnątrzustnych) stosuje się:Odpowiedź: gdy przybycie pacjenta do aparatu stacjonarnego jest medycznie przeciwwskazane
4. 4Jaką wielkością zwykle wyraża się diagnostyczny poziom referencyjny dla stomatologicznego zdjęcia wewnątrzustnego?Odpowiedź: Kermą w powietrzu na końcu tubusu
5. 5Mediana dawek w pracowni jest kilkakrotnie niższa od diagnostycznego poziomu referencyjnego. Jaki wniosek jest właściwy?Odpowiedź: Należy sprawdzić, czy jakość obrazów jest wystarczająca do celu diagnostycznego
6. 6Dlaczego w radiologii zabiegowej detektor obrazu ustawia się możliwie blisko pacjenta?Odpowiedź: Automatyka uzyskuje wymaganą kermę na detektorze przy mniejszej kermie na skórze pacjenta
7. 7W radiologii zabiegowej, poza ogólnymi wymaganiami optymalizacji, ustawa Prawo atomowe nakazuje podejmować kroki, aby zapobiec:Odpowiedź: popromiennym uszkodzeniom skóry i tkanek pod nią położonych
8. 8U małych dzieci i przy zdjęciach cienkich części ciała (np. dłoni) zwykle nie stosuje się kratki przeciwrozproszeniowej, ponieważ:Odpowiedź: promieniowania rozproszonego jest mało, a kratka niepotrzebnie zwiększałaby dawkę
9. 9Technik ustawia szerokie pole, a po ekspozycji przycina obraz cyfrowy do badanego obszaru. Jak ocenić tę praktykę?Odpowiedź: Jest nieprawidłowa, bo pacjent otrzymał dawkę w całym szerokim polu
10. 10W radiografii zwiększono napięcie lampy i jednocześnie zmniejszono mAs tak, aby dawka na detektorze pozostała taka sama. Jaki jest główny skutek dla pacjenta i obrazu?Odpowiedź: Mniejsza dawka na wejściu i mniejszy kontrast
11. 11Według rozporządzenia MZ w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej w dokumentacji medycznej pacjenta po badaniu rentgenodiagnostycznym (poza stomatologicznymi zdjęciami wewnątrzustnymi) zapisuje się:Odpowiedź: fizyczne parametry ekspozycji pozwalające odtworzyć warunki badania i dawkę
12. 12Dla jakiego standardowego dorosłego pacjenta określono wartości w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w sprawie diagnostycznych poziomów referencyjnych?Odpowiedź: Wzrost 170 cm, masa 70 kg
13. 13Jak współczesne zalecenia oceniają fartuch ochronny na gonady przy stomatologicznym zdjęciu wewnątrzustnym?Odpowiedź: Jego wpływ na dawkę jest znikomy, bo gonady leżą daleko od wiązki
14. 14Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, jak należy uzyskać obrazy warstw pośrednich w spiralnym badaniu TK?Odpowiedź: Rekonstruować je z istniejących danych zamiast wykonywać dodatkowe obrazy
15. 15DLP badania TK jamy brzusznej i miednicy dorosłego pacjenta wynosi 600 mGy·cm. Ile wynosi szacunkowa dawka skuteczna przy współczynniku konwersji k = 0,015 mSv/(mGy·cm)?Odpowiedź: Około 9 mSv
16. 16Kiedy, według rozporządzenia MZ w sprawie ekspozycji medycznej, stosowanie fluoroskopii jest dopuszczalne?Odpowiedź: Gdy ze względów diagnostycznych nie może być zastąpiona radiografią
17. 17Które działanie wymienione w rozporządzeniu MZ w sprawie ekspozycji medycznej pozwala uniknąć kumulacji dawki w jednym miejscu skóry pacjenta podczas procedur zabiegowych?Odpowiedź: Zmienianie położenia miejsca wejścia wiązki pierwotnej
18. 18Ograniczenie pola wiązki do obszaru niezbędnego diagnostycznie powoduje:Odpowiedź: zmniejszenie dawki pacjenta i promieniowania rozproszonego, a więc lepszy kontrast
19. 19Po zabiegu kardiologii interwencyjnej aparat wskazał sumaryczną kermę w punkcie referencyjnym 3,8 Gy i sumaryczny DAP 540 Gy·cm². Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, jakie obowiązki z tego wynikają?Odpowiedź: Zapis dawki w dokumentacji oraz badania kontrolne co najmniej raz w tygodniu przez 21 dni
20. 20Który zestaw czynników najbardziej zwiększa ryzyko popromiennego uszkodzenia skóry w zabiegu kardiologii interwencyjnej?Odpowiedź: Duża masa ciała, długi zabieg, strome projekcje bez zmiany kąta
21. 21Według rozporządzenia MZ w sprawie warunków bezpiecznego stosowania promieniowania jonizującego dla wszystkich rodzajów ekspozycji medycznej osłony osobiste pacjenta stosuje się do ochrony:Odpowiedź: części ciała niebędących przedmiotem badania, zwłaszcza w wiązce pierwotnej
22. 22Kolimator okrągły o średnicy 60 mm zastąpiono prostokątnym o wymiarach 30 × 40 mm. Ile razy w przybliżeniu zmniejszy się pole napromienianej skóry?Odpowiedź: Około 2,4 raza
23. 23Dlaczego przy płytach fosforowych i sensorach cyfrowych łatwo przeoczyć zbyt dużą ekspozycję pacjenta?Odpowiedź: Szeroki zakres dynamiczny i automatyczne skalowanie jasności maskują nadmiar dawki
24. 24Dlaczego po podaniu radiofarmaceutyku wydalanego przez nerki zaleca się pacjentowi picie płynów i częste oddawanie moczu?Odpowiedź: Aby zmniejszyć dawkę w ścianie pęcherza moczowego i w całym ciele
25. 25Która część typowego zabiegu angiograficznego daje zwykle największą dawkę na jednostkę czasu emisji promieniowania?Odpowiedź: Rejestracja serii obrazów (cine, DSA)
26. 26Jakiego trybu pracy aparatury rentgenowskiej należy unikać w radiologii zabiegowej, jeżeli jest to uzasadnione klinicznie?Odpowiedź: Trybu wysokiej mocy dawki
27. 27Pacjentowi zaplanowano scyntygrafię z MIBG znakowanym jodem-123. Po co podaje się wcześniej preparat jodu stabilnego?Odpowiedź: Aby zablokować wychwyt wolnego radiojodu w tarczycy
28. 28Szeroki zakres dynamiczny detektorów cyfrowych sprzyja stopniowemu zawyżaniu ekspozycji (dose creep), ponieważ:Odpowiedź: po przetworzeniu prześwietlony obraz wygląda prawidłowo
29. 29Dla jakich badań jednostka ochrony zdrowia stosuje diagnostyczne poziomy referencyjne zgodnie z ustawą Prawo atomowe?Odpowiedź: Dla badań rentgenodiagnostycznych, medycyny nuklearnej i radiologii zabiegowej
30. 30Dodatkową filtrację miedzianą stosuje się m.in. w badaniach pediatrycznych i we fluoroskopii, ponieważ:Odpowiedź: silnie utwardza wiązkę i zmniejsza dawkę w skórze pacjenta
31. 31Jaki warunek dotyczący przesuwu stołu obowiązuje w sekwencyjnym badaniu TK, jeżeli inne postępowanie nie jest uzasadnione klinicznie?Odpowiedź: Przesunięcie stołu między skanami nie mniejsze niż szerokość kolimowanej wiązki
32. 32Zwiększenie napięcia z jednoczesnym zmniejszeniem mAs, tak aby dawka na detektorze pozostała podobna, zwykle:Odpowiedź: zmniejsza dawkę pacjenta kosztem obniżenia kontrastu obiektu
33. 33Diagnostyczny poziom referencyjny w rozumieniu ustawy Prawo atomowe odnosi się do:Odpowiedź: typowych badań u pacjentów o standardowej budowie ciała lub na standardowych fantomach
34. 34Jak często i przez kogo dokonywany jest przegląd diagnostycznych poziomów referencyjnych?Odpowiedź: Nie rzadziej niż co 5 lat, przez Krajowe Centrum Ochrony Radiologicznej w Ochronie Zdrowia
35. 35Przy włączonej automatycznej modulacji prądu wykonano TK klatki piersiowej pacjentowi z rękami ułożonymi wzdłuż tułowia, w polu skanowania. Jaki jest skutek?Odpowiedź: Wzrost prądu lampy i dawki w tym obszarze oraz artefakty smugowe
36. 36Gabinet zastąpił błony klasy E sensorami cyfrowymi, ale pozostawił dotychczasowe czasy ekspozycji. Co należy zrobić?Odpowiedź: Dostosować czasy do sensora, zwykle je skracając, i sprawdzić jakość obrazu
37. 37Kto powinien przytrzymać małe dziecko podczas zdjęcia RTG, gdy unieruchomienie przyrządami nie wystarcza?Odpowiedź: Opiekun dziecka (nie kobieta w ciąży), w fartuchu i rękawicach ochronnych, poza wiązką pierwotną
38. 38Dlaczego przełączenie fluoroskopii na mniejsze pole widzenia (powiększenie) zwykle zwiększa dawkę w skórze pacjenta?Odpowiedź: Bo układ automatycznej kontroli zwiększa moc dawki, aby utrzymać jakość obrazu
39. 39Na czym według ustawy Prawo atomowe polega optymalizacja ochrony radiologicznej pacjenta w radioterapii?Odpowiedź: Na możliwie maksymalnej ochronie zdrowych narządów i tkanek przy podaniu zaplanowanej dawki
40. 40Jak rekonstrukcja iteracyjna obrazu w TK może przyczynić się do optymalizacji ochrony pacjenta?Odpowiedź: Zmniejsza szum obrazu, co pozwala obniżyć dawkę przy podobnej jakości
41. 41Stosowania których przepisów ustawa Prawo atomowe wyłącza w odniesieniu do obrazowania pozamedycznego z wykorzystaniem urządzeń radiologicznych?Odpowiedź: Przepisów o ogranicznikach dawek i dawkach granicznych dla ogółu ludności
42. 42Która zmiana protokołu TK zmniejsza DLP, nie zmieniając wartości CTDIvol?Odpowiedź: Ograniczenie zakresu skanowania do obszaru klinicznie istotnego
43. 43Która zmiana protokołu CBCT zmniejsza dawkę pacjenta, jeśli jakość obrazu pozostaje wystarczająca?Odpowiedź: Mniejsza liczba projekcji lub obrót częściowy
44. 44W jakim celu podczas długiego zabiegu zmienia się co pewien czas kąt projekcji (miejsce wejścia wiązki na skórę)?Odpowiedź: Aby rozłożyć dawkę na różne obszary skóry i nie przekroczyć progu odczynów w jednym polu
45. 45Fluoroskopię ciągłą (30 obrazów/s) zastąpiono pulsacyjną z częstotliwością 7,5 impulsu/s, przy niezmienionej dawce na impuls. Jak zmieni się moc dawki dla pacjenta?Odpowiedź: Zmaleje około czterokrotnie
46. 46Wykonanie w jednej kompresji tomosyntezy i klasycznej projekcji 2D daje dawkę gruczołową w przybliżeniu dwukrotnie większą niż sama projekcja 2D. Jak można tego uniknąć, zachowując obraz 2D?Odpowiedź: Zastąpić projekcję 2D obrazem syntetycznym rekonstruowanym z danych tomosyntezy
47. 47Szczupłe dziecko zbadano protokołem tułowia, dla którego CTDIvol podano dla fantomu o średnicy 32 cm. Jak ma się średnia dawka w obrębie skanu u tego dziecka do wyświetlonej wartości CTDIvol?Odpowiedź: Jest wyższa, bo mały przekrój ciała słabiej osłabia wiązkę; uwzględnia to wskaźnik SSDE
48. 48Co lekarz określa indywidualnie dla uczestnika eksperymentu medycznego, w odniesieniu do którego oczekuje się bezpośredniej korzyści diagnostycznej lub terapeutycznej?Odpowiedź: Docelowe poziomy dawek
49. 49Mediana DLP dla rutynowej TK głowy w szpitalu od kilku miesięcy wyraźnie przekracza diagnostyczny poziom referencyjny. Jakie postępowanie jest właściwe?Odpowiedź: Przegląd protokołu i techniki badania oraz działania optymalizacyjne z udziałem fizyka medycznego
50. 50Jakim działaniem, oprócz ograniczania dawek, realizuje się według ustawy Prawo atomowe optymalizację ochrony radiologicznej pacjenta?Odpowiedź: Redukcją badań niepotrzebnie powtarzanych
51. 51Zgodnie z rozporządzeniem MZ w sprawie ekspozycji medycznej, co ogranicza się do niezbędnego minimum w procedurach mammograficznych?Odpowiedź: Stosowanie geometrycznego powiększenia obrazu
52. 52Jak w radiologii zabiegowej należy ustawić lampę rentgenowską i rejestrator obrazu względem pacjenta?Odpowiedź: Lampę możliwie daleko od pacjenta, rejestrator możliwie blisko pacjenta
53. 53W protokole TK obniżono napięcie z 120 kV do 100 kV, pozostawiając bez zmian mAs, filtrację i pozostałe parametry. Jak zmieni się CTDIvol?Odpowiedź: Zmaleje o około 30-40%
54. 54Mediana DAP dla RTG klatki piersiowej PA w pracowni wynosi 0,12 Gy·cm², a diagnostyczny poziom referencyjny w rozporządzeniu podano jako 15 cGy·cm². Jaki jest wniosek?Odpowiedź: Mediana jest poniżej DRL, który wynosi 0,15 Gy·cm²
55. 55U pacjenta ważącego 130 kg wartość DAP dla RTG kręgosłupa lędźwiowego przekroczyła diagnostyczny poziom referencyjny. Jak należy to ocenić?Odpowiedź: Jako zjawisko oczekiwane, bo DRL dotyczy pacjentów o standardowej budowie
56. 56Które z wymienionych działań jest przykładem optymalizacji, a nie uzasadnienia ekspozycji medycznej?Odpowiedź: Dobór parametrów ekspozycji i kolimacji do rozmiaru pacjenta
57. 57Rutynowe badanie TK jamy brzusznej wykonywano w trzech fazach (bez kontrastu, tętniczej i żylnej), choć wskazanie wymagało tylko fazy żylnej. Jaki jest skutek?Odpowiedź: Dawka rośnie około trzykrotnie, a dodatkowe fazy nie wnoszą informacji
58. 58Zgodnie z ustawą Prawo atomowe w badaniach diagnostycznych dawki skuteczne otrzymywane przez pacjentów ogranicza się do:Odpowiedź: możliwie najniższego poziomu, który zapewni wynik o założonej jakości diagnostycznej
59. 59Jak zmieni się szum obrazu TK po dwukrotnym zwiększeniu iloczynu prądu i czasu obrotu (mAs), przy pozostałych parametrach bez zmian?Odpowiedź: Zmaleje około 1,4 raza (do ok. 71%)
60. 60Przy stałej odległości ognisko-detektor i stałej kermie na detektorze zwiększono odległość ogniska od skóry pacjenta z 40 cm do 60 cm. Jak zmieni się kerma na wejściu do skóry?Odpowiedź: Zmaleje do około 44% wartości wyjściowej