Pytania: Osłony, odległość, czas i obliczenia

79 pytań z kategorii „Osłony, odległość, czas i obliczenia" na egzamin na inspektora ochrony radiologicznej typu R (IOR-R). Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1Defektoskop zawiera źródło Ir-192 o aktywności 2 TBq. Przyjmij stałą mocy dawki Γ = 0,13 mSv·m²/(h·GBq). Ile wynosi moc dawki w odległości 20 m od odsłoniętego źródła?Odpowiedź: 0,65 mSv/h
2. 2Moc dawki od źródła Co-60 trzeba osłabić 1000 razy. Przyjmij warstwę dziesięciokrotnego osłabienia (TVL) betonu równą 21 cm. Jaka grubość betonu jest potrzebna?Odpowiedź: 63 cm
3. 3Ile pełnych warstw półchłonnych potrzeba, aby osłabić moc dawki co najmniej 100 razy?Odpowiedź: 7
4. 4Za ścianą pracowni, w poczekalni, moc dawki podczas ekspozycji wynosi 5 µSv/h. Łączny czas emisji promieniowania w roku wynosi 200 h, a współczynnik przebywania dla poczekalni T = 0,2. Jaką roczną dawkę może otrzymać osoba przebywająca w poczekalni?Odpowiedź: 0,2 mSv
5. 5Gdzie najczęściej występują słabe miejsca osłon stałych pracowni rentgenowskiej, wykrywane w pomiarach kontrolnych?Odpowiedź: Przy szczelinach drzwi, przepustach instalacji i łączeniach płyt osłonowych
6. 6Radiograf wykonuje w terenie ekspozycję panoramiczną (bez kolimatora) źródłem Ir-192 o aktywności 1 TBq. Przyjmij Γ = 0,13 mSv·m²/(h·GBq). Procedura wymaga, aby na granicy wygrodzenia moc dawki podczas ekspozycji nie przekraczała 40 µSv/h. W jakiej odległości od źródła, w przybliżeniu, wyznaczyć granicę?Odpowiedź: około 57 m
7. 7Które środki najskuteczniej ograniczają dawkę na soczewki oczu lekarza w radiologii zabiegowej?Odpowiedź: Podwieszana osłona ze szkła ołowiowego i okulary ochronne z osłonami bocznymi
8. 8Co określa współczynnik przebywania T stosowany przy obliczaniu osłon pracowni?Odpowiedź: Ułamek czasu pracy aparatu, przez który w danym miejscu przebywa osoba najbardziej narażona
9. 9Przyjmij, że maksymalny zasięg cząstek beta P-32 wynosi 0,8 g/cm², a gęstość pleksi 1,2 g/cm³. Jaka jest najmniejsza grubość pleksi całkowicie pochłaniająca te cząstki?Odpowiedź: około 6,7 mm
10. 10Co daje zastosowanie betonu ciężkiego (np. z kruszywem barytowym lub magnetytowym) zamiast zwykłego w ścianach bunkra?Odpowiedź: Mniejszą grubość ściany przy tym samym osłabieniu promieniowania fotonowego
11. 11Jak należy zbudować osłonę dla silnego źródła wysokoenergetycznego promieniowania beta (np. P-32)?Odpowiedź: Od strony źródła materiał o małej liczbie atomowej (np. pleksi), a za nim w razie potrzeby ołów
12. 12Na jakich trzech podstawowych sposobach opiera się ochrona przed promieniowaniem zewnętrznym?Odpowiedź: Skracanie czasu narażenia, zwiększanie odległości od źródła, stosowanie osłon
13. 13Moc dawki na stanowisku wynosi 150 µSv/h, a według planu pracy dawka na tę czynność nie może przekroczyć 50 µSv. Jak długo najwyżej może trwać praca?Odpowiedź: 20 min
14. 14Który materiał najlepiej spowalnia (moderuje) neutrony prędkie?Odpowiedź: Polietylen
15. 15W odległości 1 m od źródła punktowego moc dawki wynosi 0,8 mSv/h. Czynność trwa 6 minut, a dawka pracownika nie może przekroczyć 20 µSv. W jakiej najmniejszej odległości od źródła może on pracować?Odpowiedź: 2 m
16. 16Jak w przybliżeniu maleje moc dawki w pobliżu długiego źródła liniowego (np. rurociągu z cieczą promieniotwórczą), w odległościach małych w porównaniu z jego długością?Odpowiedź: Proporcjonalnie do 1/r
17. 17Kerma w wiązce pierwotnej bez osłony wynosi 5 mGy na mA·min w odległości 1 m od ogniska. Obciążenie robocze wynosi 200 mA·min/tydzień, czynnik użytkowania ściany U = 0,25, a punkt za ścianą leży 2 m od ogniska. Ile wyniesie tygodniowa kerma w tym punkcie bez osłony?Odpowiedź: 62,5 mGy
18. 18Dlaczego drzwi bunkra akceleratora pracującego z fotonami o energii powyżej około 10 MV zawierają zwykle warstwę polietylenu z borem?Odpowiedź: Bo w głowicy akceleratora powstają fotoneutrony, które trzeba spowolnić i pochłonąć
19. 19Moc dawki od źródła Ir-192 w punkcie chronionym wynosi 3,2 mSv/h i ma zostać obniżona do 25 µSv/h. Przyjmij warstwę półchłonną ołowiu 5 mm. Jaka grubość ołowiu jest potrzebna?Odpowiedź: 35 mm
20. 20Dlaczego podczas fluoroskopii z automatyczną regulacją dawki (jasności) nie należy wkładać do wiązki pierwotnej dłoni w rękawicach ochronnych?Odpowiedź: Bo automatyka podnosi parametry ekspozycji, kompensując osłabienie przez rękawicę
21. 21Który z materiałów przy tej samej grubości warstwy najsilniej osłabia promieniowanie gamma Cs-137?Odpowiedź: Ołów
22. 22Moc dawki przed osłoną wynosi 2 mSv/h. Osłona ma grubość trzech warstw półchłonnych. Ile wynosi moc dawki za osłoną (z pominięciem czynnika narastania)?Odpowiedź: 0,25 mSv/h
23. 23Liniowy współczynnik osłabienia materiału dla danego promieniowania gamma wynosi μ = 0,231 cm⁻¹. Ile wynosi warstwa półchłonna tego materiału?Odpowiedź: 3,0 cm
24. 24Kolimator defektoskopu osłabia promieniowanie 16 razy w kierunkach poza wiązką roboczą. Ile razy w tych kierunkach zmniejszy się promień wygrodzenia wyznaczony dla tej samej mocy dawki na granicy?Odpowiedź: 4 razy
25. 25Dlaczego fartuch ochronny o ekwiwalencie 0,5 mm Pb daje niewielką ochronę przy pracy z F-18 (promieniowanie anihilacyjne 511 keV)?Odpowiedź: Bo przy tej energii osłabia promieniowanie tylko w niewielkim stopniu, poniżej 10%
26. 26Ile wynosi, według normy IEC 60601-1-3, dopuszczalna kerma w powietrzu od promieniowania ucieczkowego obudowy diagnostycznej lampy rentgenowskiej w odległości 1 m od ogniska?Odpowiedź: 1 mGy w ciągu 1 h
27. 27Pracownik spędza 2 godziny w miejscu o mocy dawki 15 μSv/h i 6 godzin w miejscu o mocy dawki 1 μSv/h. Dawka z tego dnia wynosi:Odpowiedź: 36 μSv
28. 28Moc dawki przed osłoną wynosi 2 mSv/h. Osłona ma grubość 3 warstw dziesięciokrotnego osłabienia. Jaka jest moc dawki za osłoną (wąska wiązka)?Odpowiedź: 2 µSv/h
29. 29W odległości 2 m od nieosłoniętego źródła Ir-192 zmierzono moc dawki 0,52 mSv/h. Przyjmij Γ = 0,13 mSv·m²/(h·GBq). Jaka jest aktywność źródła?Odpowiedź: 16 GBq
30. 30W jakich jednostkach wyraża się zwykle obciążenie robocze W przy obliczaniu osłon stałych pracowni rentgenowskiej?Odpowiedź: mA·min na tydzień
31. 31Dlaczego osłony stałe pracowni mammograficznej mogą być zwykle znacznie cieńsze niż w pracowni ogólnodiagnostycznej?Odpowiedź: Promieniowanie wytwarzane przy napięciu ok. 25-35 kV jest bardzo silnie osłabiane przez materiały budowlane
32. 32Pracownik dwukrotnie zwiększa odległość od źródła punktowego i jednocześnie skraca o połowę czas pracy przy nim. Ile razy zmniejszy się otrzymana dawka?Odpowiedź: 8 razy
33. 33Jak oznacza się granicę wygrodzenia przy radiografii przemysłowej prowadzonej w terenie?Odpowiedź: Taśmą lub barierą z tablicami ze znakiem promieniowania jonizującego, pilnowaną przez obsługę
34. 34Do czego służy labirynt przy wejściu do bunkra akceleratora medycznego?Odpowiedź: Do obniżenia mocy dawki przy drzwiach, do których dociera tylko promieniowanie rozproszone
35. 35Dlaczego ekwiwalent ołowiu ściany z cegły lub betonu podaje się zawsze dla określonego napięcia lampy?Odpowiedź: Stosunek osłabienia w ołowiu i w materiale budowlanym zmienia się wraz z energią promieniowania
36. 36Czynność trzeba wykonać w polu promieniowania gamma o mocy dawki pochłoniętej 0,5 mGy/h, a planowana dawka równoważna nie może przekroczyć 0,2 mSv. Maksymalny czas pracy wynosi:Odpowiedź: 24 minuty
37. 37Dlaczego ściany pracowni tomografii komputerowej projektuje się jako przegrody wtórne?Odpowiedź: Wiązkę pierwotną przechwytują detektory w gantry, a na zewnątrz wychodzi głównie promieniowanie rozproszone
38. 38Za ścianą sterowni zmierzono moc dawki 10 µSv/h podczas emisji promieniowania. Łączny czas emisji wynosi 2 godziny na tydzień, pracownia działa 50 tygodni w roku, a T = 1. Ile wynosi roczna dawka w tym miejscu?Odpowiedź: 1 mSv
39. 39Moc dawki w odległości 1 m od źródła punktowego wynosi 400 µSv/h. Ile wynosi w odległości 4 m, bez osłon i z pominięciem pochłaniania w powietrzu?Odpowiedź: 25 µSv/h
40. 40Co oznacza czynnik użytkowania U w obliczeniach osłon pracowni rentgenowskiej?Odpowiedź: Ułamek obciążenia roboczego, przy którym wiązka pierwotna jest skierowana na daną przegrodę
41. 41W miejscu pracy moc przestrzennego równoważnika dawki wynosi 20 μSv/h. Pracownik przebywa tam 3 godziny dziennie przez 5 dni. Dawka tygodniowa wynosi:Odpowiedź: 0,3 mSv
42. 42Do szacowania promieniowania rozproszonego w pracowni TK przyjęto, że kerma w odległości 1 m od izocentrum wynosi 3·10⁻⁴ cm⁻¹ × DLP dla badań tułowia. Tygodniowo wykonuje się 100 takich badań po 500 mGy·cm. Ile wynosi tygodniowa kerma w odległości 4 m od izocentrum?Odpowiedź: Około 0,94 mGy
43. 43Jak należy ustawić ruchomą osłonę (parawan) chroniącą osobę, która musi pozostać przy aparacie przyłóżkowym podczas ekspozycji?Odpowiedź: Tak, aby przesłaniała drogę od pacjenta i lampy do osoby chronionej
44. 44Przy zdjęciu AP klatki piersiowej aparatem przyłóżkowym kerma wejściowa na skórze wynosi 0,3 mGy. Przyjmij, że kerma promieniowania rozproszonego w odległości 1 m od pacjenta wynosi 0,1% kermy wejściowej. Ile wynosi kerma w odległości 2 m?Odpowiedź: Około 0,08 µGy
45. 45Co określa stała mocy dawki Γ danego nuklidu emitującego promieniowanie gamma?Odpowiedź: Moc dawki w odległości 1 m od źródła punktowego o jednostkowej aktywności
46. 46Źródło punktowe znajduje się w środku pojemnika, 10 cm pod jego powierzchnią. Na powierzchni pojemnika moc dawki wynosi 1 mSv/h. Ile wynosi moc dawki w odległości 1 m od powierzchni pojemnika (z pominięciem rozpraszania)?Odpowiedź: około 8,3 µSv/h
47. 47Podczas fluoroskopii z lampą umieszczoną pod stołem, w którym miejscu przy stole natężenie promieniowania rozproszonego jest największe?Odpowiedź: Poniżej blatu, po stronie lampy, gdzie wiązka wchodzi do pacjenta
48. 48Co oznacza oznaczenie „0,35 mm Pb” na fartuchu ochronnym?Odpowiedź: Fartuch osłabia promieniowanie o podanej jakości tak samo jak 0,35 mm ołowiu
49. 49Podczas zdjęcia aparatem przyłóżkowym technik oddala się od pacjenta z 0,5 m na 2 m. Ile razy zmniejszy się moc dawki promieniowania rozproszonego w miejscu, w którym stoi, jeśli pacjenta potraktować jako punktowe źródło?Odpowiedź: 16 razy
50. 50Podczas fluoroskopii moc kermy promieniowania rozproszonego w odległości 1 m od pacjenta wynosi 2 mGy/h. Lekarz stoi 0,5 m od pacjenta, a jego fartuch przepuszcza 2% tego promieniowania. Jaką kermę otrzyma tułów pod fartuchem w ciągu 10 minut fluoroskopii (pacjenta traktuj jak źródło punktowe)?Odpowiedź: około 27 µGy
51. 51Pracownik przebywa przez 45 minut w miejscu, gdzie moc dawki wynosi 40 µSv/h. Jaką dawkę otrzyma?Odpowiedź: 30 µSv
52. 52Dawkomierz pracownika wskazał 0,45 mSv, a dawkomierz kontrolny z tej samej partii 0,15 mSv. Dawka zawodowa przypisana pracownikowi za ten okres wynosi:Odpowiedź: 0,30 mSv
53. 53Jak należy przechowywać fartuchy ochronne, aby nie uszkodzić ich warstwy ochronnej?Odpowiedź: Na wieszakach, bez składania i zginania
54. 54Ilu warstwom półchłonnym odpowiada w przybliżeniu jedna warstwa dziesięciokrotnego osłabienia (TVL)?Odpowiedź: 3,3
55. 55Dlaczego pojemniki ochronne defektoskopów gamma wykonuje się często ze zubożonego uranu lub wolframu, a nie z ołowiu?Odpowiedź: Bo dzięki większej gęstości ta sama osłona ma mniejsze wymiary i masę
56. 56Warstwa półchłonna ołowiu dla wąskiej wiązki promieniowania gamma o danej energii wynosi 12 mm. Ile w przybliżeniu wynosi warstwa dziesięciokrotnego osłabienia (TVL)?Odpowiedź: 40 mm
57. 57Jaki współczynnik użytkowania U przyjmuje się przy obliczaniu bariery wtórnej (na promieniowanie rozproszone i ucieczkowe)?Odpowiedź: U = 1
58. 58Wąska wiązka fotonów monoenergetycznych przechodzi przez osłonę o grubości 4 warstw półchłonnych. Jaki procent natężenia przechodzi przez osłonę?Odpowiedź: 6,25%
59. 59Bez osłony tygodniowa dawka w punkcie za ścianą pracowni wyniosłaby 2 mSv (przy U = 1 i T = 1). Ściana jest barierą pierwotną o współczynniku użytkowania U = 0,25, a za nią jest korytarz o współczynniku przebywania T = 0,2. Wartość projektowa wynosi 0,01 mSv na tydzień. Jaka jest wymagana przepuszczalność osłony?Odpowiedź: 0,1
60. 60Warstwa półchłonna ołowiu dla danego promieniowania wynosi 0,5 cm. Jaka grubość ołowiu zmniejszy moc dawki 8 razy?Odpowiedź: 1,5 cm
61. 61Przyjmij, że wydajność powstawania promieniowania hamowania jest proporcjonalna do liczby atomowej materiału pochłaniającego cząstki beta. Ile razy więcej promieniowania hamowania powstanie w ołowiu (Z = 82) niż w aluminium (Z = 13) przy tym samym źródle?Odpowiedź: około 6 razy
62. 62Co w projektowaniu osłon pracowni rentgenowskiej nazywa się barierą (osłoną) pierwotną?Odpowiedź: Ścianę, strop lub podłogę, na które może być skierowana wiązka pierwotna
63. 63Czym jest promieniowanie ucieczkowe (wycieku) w aparacie rentgenowskim?Odpowiedź: Promieniowaniem przechodzącym przez obudowę lampy poza otworem wiązki użytecznej
64. 64Jaki współczynnik przebywania T przyjmuje się zwykle dla sterowni (stanowiska operatora) pracowni rentgenowskiej?Odpowiedź: 1
65. 65Dlaczego grubość osłony obliczona wyłącznie ze wzoru na osłabienie wiązki wąskiej, exp(-μx), może okazać się niewystarczająca?Odpowiedź: Bo w szerokiej wiązce część promieniowania rozproszonego w osłonie dociera do punktu za nią
66. 66Przyjmij, że warstwa półchłonna ołowiu dla promieniowania rozproszonego w danych warunkach wynosi 0,07 mm. Jaka część tego promieniowania przechodzi przez fartuch o ekwiwalencie 0,35 mm Pb?Odpowiedź: około 3%
67. 67Liniowy współczynnik osłabienia materiału dla danej energii fotonów wynosi 0,231 cm⁻¹. Ile wynosi warstwa półchłonna?Odpowiedź: 3 cm
68. 68Źródło neutronów Am-Be osłonięto blokiem polietylenu. Dlaczego na zewnątrz stosuje się dodatkowo warstwę ołowiu lub betonu?Odpowiedź: Aby osłabić promieniowanie gamma ze źródła i promieniowanie gamma z wychwytu neutronów
69. 69Jak dla wiązki promieniowania X o widmie ciągłym ma się druga warstwa półchłonna do pierwszej?Odpowiedź: Jest grubsza, bo wiązka twardnieje
70. 70W odległości 1 m od źródła punktowego moc dawki wynosi 4 mSv/h. W jakiej odległości od źródła spadnie ona do 10 µSv/h?Odpowiedź: 20 m
71. 71Dlaczego dla promieniowania gamma o energii rzędu 1 MeV osłonę ołowianą można zastąpić betonową, jeśli będzie odpowiednio grubsza?Odpowiedź: Bo dominuje rozpraszanie komptonowskie, a osłabienie zależy głównie od masy osłony na jednostkę powierzchni
72. 72W jakim celu do polietylenu w osłonach neutronowych dodaje się bor?Odpowiedź: Aby pochłaniał neutrony termiczne w reakcji (n,α) na B-10, bez emisji twardego promieniowania gamma
73. 73Dlaczego za grubą osłoną w szerokiej wiązce mierzy się zwykle więcej promieniowania, niż wynika z prawa I = I₀·e^(-μx)?Odpowiedź: Do detektora docierają także fotony rozproszone w osłonie
74. 74Średnia moc dawki na stanowisku pracy wynosi 2,5 μSv/h. Przy 2000 godzin pracy w roku dawka roczna wynosi:Odpowiedź: 5 mSv
75. 75Kiedy prawo odwrotności kwadratów odległości dobrze opisuje spadek mocy dawki od źródła promieniowania gamma?Odpowiedź: Gdy odległość jest wielokrotnie większa od rozmiarów źródła, a pochłanianie i rozpraszanie są pomijalne
76. 76W odległości 1 m od źródła punktowego moc dawki wynosi 8 mSv/h. Pracownik stoi w odległości 4 m od źródła, za osłoną o grubości dwóch warstw dziesięciokrotnego osłabienia. Ile wynosi moc dawki w jego miejscu?Odpowiedź: 5 µSv/h
77. 77Pracownik wykonuje kolejno trzy czynności: 5 min przy mocy dawki 1,2 mSv/h, 10 min przy 0,3 mSv/h i 30 min przy 20 µSv/h. Jaką łączną dawkę otrzyma?Odpowiedź: 160 µSv
78. 78Tygodniowa dawka w punkcie chronionym za ścianą bunkra wyniosłaby bez osłony 50 mSv (U i T są już uwzględnione). Wartość projektowa wynosi 0,02 mSv na tydzień. Przyjmij TVL betonu 35 cm, jednakową dla wszystkich warstw. Jaka grubość betonu jest potrzebna?Odpowiedź: około 119 cm
79. 79Źródło Ir-192 (okres połowicznego rozpadu około 74 dni) jest używane od 148 dni. Radiograf wydłuża czas ekspozycji tak, aby uzyskać to samo zaczernienie błony. Jak zmienia się dawka, którą otrzymuje podczas jednej ekspozycji, stojąc w tym samym miejscu?Odpowiedź: Pozostaje praktycznie taka sama