Pytania: Dzieci, kobiety w ciąży i karmiące

38 pytań z kategorii „Dzieci, kobiety w ciąży i karmiące" na egzamin na inspektora ochrony radiologicznej typu R (IOR-R). Przy każdym pytaniu widać poprawną odpowiedź, a jego strona ma też wyjaśnienie „po ludzku" i podstawę, na której opiera się odpowiedź.

1. 1W którym okresie ciąży mózg płodu jest najbardziej wrażliwy na wywołanie ciężkiego upośledzenia umysłowego przez promieniowanie?Odpowiedź: W 8-15 tygodniu po zapłodnieniu
2. 2Kiedy kobieta w ciąży może być poddana badaniu z wykorzystaniem promieniowania jonizującego według rozporządzenia MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób w związku z ekspozycją medyczną?Odpowiedź: Gdy badanie po porodzie nie da oczekiwanej informacji klinicznej
3. 3Jak ryzyko indukcji nowotworu na jednostkę dawki u dzieci ma się do ryzyka u dorosłych?Odpowiedź: Jest większe, dla niektórych nowotworów kilkukrotnie
4. 4Które narządy rozporządzenie MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób wymienia jako wymagające szczególnej ochrony podczas procedur radiologicznych u osób poniżej 16. roku życia?Odpowiedź: Soczewki oczu, tarczycę, piersi i gonady
5. 5Pięcioletnie dziecko nie utrzyma sensora w ustach mimo uchwytu. Kto może przytrzymać sensor w czasie ekspozycji?Odpowiedź: Opiekun dziecka, który nie jest w ciąży, w fartuchu ochronnym i poza wiązką
6. 628-letnia pacjentka ma skierowanie na planowe TK miednicy, a miesiączka spóźnia się o tydzień. Jak należy postąpić?Odpowiedź: Wyjaśnić, czy jest w ciąży, i rozważyć odroczenie lub inną metodę
7. 7Kobieta w ciąży wymaga radioterapii. Co jednostka ochrony zdrowia musi zrobić przed rozpoczęciem leczenia według rozporządzenia MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób?Odpowiedź: Obliczyć dawkę dla płodu i przekazać pacjentce na piśmie ocenę ryzyka
8. 8W eksperymencie medycznym z zakresu medycyny nuklearnej, oprócz kobiet w ciąży, ustawa Prawo atomowe wyklucza również udział:Odpowiedź: kobiet karmiących piersią
9. 9Kobieta karmiąca piersią ma otrzymać radiofarmaceutyk w celu leczniczym. Co wynika z rozporządzenia MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób w związku z ekspozycją medyczną?Odpowiedź: Konieczne jest całkowite zaprzestanie karmienia piersią
10. 10Które z wymienionych badań wiąże się z największą dawką dla płodu?Odpowiedź: Tomografia komputerowa miednicy
11. 11Osoby z otoczenia i rodziny których pacjentów podlegają według ustawy Prawo atomowe szczególnej ochronie w związku z ekspozycją medyczną?Odpowiedź: Leczonych radiofarmaceutykami lub źródłami zamkniętymi wprowadzonymi na stałe
12. 12Według ustawy Prawo atomowe w medycynie nuklearnej u kobiety w ciąży szczególną uwagę zwraca się na procedury mogące prowadzić do otrzymania przez nienarodzone dziecko dawki przekraczającej:Odpowiedź: 5 mSv
13. 13Małe dziecko podczas RTG trzeba przytrzymać, a urządzenia unieruchamiające nie wystarczą. Kto może to zrobić?Odpowiedź: Pełnoletni ojciec, poinformowany o ryzyku, w środkach ochrony osobistej
14. 14U kobiety w ciąży wykonano RTG obejmujące obszar miednicy, a jednostka przeprowadziła ocenę dawki dla nienarodzonego dziecka. Co dalej przewiduje rozporządzenie MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób?Odpowiedź: Niezwłoczne poinformowanie pacjentki o wynikach oceny dawki
15. 15Kto według ustawy Prawo atomowe ma obowiązek uzyskać od kobiety poddawanej ekspozycji medycznej informację, czy jest w ciąży lub karmi piersią?Odpowiedź: Lekarz kierujący oraz lekarz prowadzący
16. 16Gdzie, oprócz dokumentacji medycznej, jednostka ochrony zdrowia odnotowuje wykonanie medycznej procedury radiologicznej u osoby poniżej 16. roku życia?Odpowiedź: W książeczce zdrowia dziecka
17. 17Kobieta w 20. tygodniu ciąży z podejrzeniem złamania kości przedramienia wymaga RTG. Jak ocenić dawkę dla płodu?Odpowiedź: Jest pomijalnie mała, bo płód leży daleko poza wiązką
18. 18Kobieta w 20. tygodniu ciąży ma objawy ostrego zapalenia miazgi i potrzebne jest zdjęcie wewnątrzustne. Jak postąpić?Odpowiedź: Wykonać uzasadnione zdjęcie z pełną optymalizacją, bo dawka dla płodu jest znikoma
19. 19Kiedy podczas RTG kobiety w wieku rozrodczym można nie stosować osłon indywidualnych chroniących brzuch lub miednicę, wymaganych przez rozporządzenie MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób?Odpowiedź: Gdy badany jest brzuch lub miednica albo osłona uniemożliwi wynik badania
20. 20W jakiej formie i kiedy pacjent leczony izotopami promieniotwórczymi otrzymuje instrukcje mające ograniczyć dawki osób mających z nim kontakt?Odpowiedź: W formie pisemnej, przed opuszczeniem jednostki ochrony zdrowia
21. 21U których dzieci, według rozporządzenia MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób, nie należy stosować kratki przeciwrozproszeniowej podczas fluoroskopii i procedur radiologii zabiegowej?Odpowiedź: U dzieci poniżej 8 lat i u starszych dzieci o szczupłej budowie
22. 22W których procedurach lekarz prowadzący jest według ustawy Prawo atomowe obowiązany upewnić się, czy kobieta nie jest w ciąży?Odpowiedź: W radioterapii, leczeniu produktami radiofarmaceutycznymi i radiologii zabiegowej
23. 23Ile wynosi według ICRP próg dawki pochłoniętej dla wad rozwojowych wywołanych napromienieniem zarodka lub płodu?Odpowiedź: Ok. 100 mGy
24. 24Jak ICRP (Publikacja 84) ocenia dawkę pochłoniętą przez płód mniejszą niż 100 mGy?Odpowiedź: Nie uzasadnia ona przerwania ciąży z powodu ryzyka radiacyjnego
25. 25Do czego jest obowiązana jednostka ochrony zdrowia, gdy ekspozycji medycznej poddawana jest kobieta w ciąży lub kobieta, u której ciąży nie można wykluczyć?Odpowiedź: Do przeprowadzenia dla nienarodzonego dziecka oceny dawki lub weryfikacji podanej aktywności
26. 26Aktywność stosowana u standardowego dorosłego pacjenta w scyntygrafii kości wynosi 750 MBq (wartość z rozporządzenia w sprawie diagnostycznych poziomów referencyjnych). Dziecko waży 20 kg, a czynnik z tabeli rozporządzenia wynosi dla tej masy 0,46. Ile wynosi aktywność obliczona dla dziecka?Odpowiedź: Około 345 MBq
27. 27Osoby w jakim wieku podlegają szczególnej ochronie w związku z ekspozycją medyczną z mocy ustawy Prawo atomowe?Odpowiedź: Poniżej 16. roku życia
28. 28Według rozporządzenia MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób w związku z ekspozycją medyczną, w którym badaniu RTG u dziecka w szczególności nie należy stosować kratki przeciwrozproszeniowej?Odpowiedź: W badaniu jamy brzusznej u dziecka poniżej 3. roku życia
29. 29Co wykazało badanie Oxford Survey of Childhood Cancers prowadzone od lat 50. XX w. przez Alice Stewart?Odpowiedź: Częstsze nowotwory u dzieci po RTG miednicy matki w ciąży
30. 30Jak dostosować ekspozycję przy zdjęciu wewnątrzustnym u dziecka w porównaniu z dorosłym?Odpowiedź: Zmniejszyć ekspozycję (program dziecięcy) i użyć mniejszego rejestratora
31. 31Dlaczego dzieci wymagają szczególnej ochrony radiologicznej w ekspozycji medycznej?Odpowiedź: Bo ich tkanki są bardziej promienioczułe, a czas na ujawnienie się skutków dłuższy
32. 32Od którego tygodnia ciąży rozporządzenie MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób w związku z ekspozycją medyczną zabrania stosowania jodków znakowanych jodem-131 do celów diagnostycznych i terapeutycznych?Odpowiedź: Od 8. tygodnia
33. 33Napromienienie w którym okresie ciąży wiąże się z największym ryzykiem wad rozwojowych narządów?Odpowiedź: W okresie organogenezy (ok. 3-8 tydzień)
34. 34Karmiąca piersią pacjentka otrzymała do badania diagnostycznego radiofarmaceutyk znakowany technetem-99m. Jaką przerwę w karmieniu przewiduje dla niego rozporządzenie MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób w związku z ekspozycją medyczną?Odpowiedź: 24 godziny
35. 35Co należy zrobić u noworodka lub niemowlęcia po podaniu radiofarmaceutyku w badaniu medycyny nuklearnej według rozporządzenia MZ w sprawie szczególnej ochrony niektórych kategorii osób w związku z ekspozycją medyczną?Odpowiedź: Zwiększyć podaż płynów i częstość wymiany pieluch
36. 36Na co, zgodnie z ustawą Prawo atomowe, zwraca się szczególną uwagę przy uzasadnieniu procedury medycyny nuklearnej u kobiety karmiącej piersią?Odpowiedź: Na pilność wykonania procedury
37. 37Jaki jest typowy skutek napromienienia zarodka w okresie przedimplantacyjnym (do ok. 2 tygodni po zapłodnieniu) znaczną dawką?Odpowiedź: Obumarcie zarodka albo jego dalszy prawidłowy rozwój
38. 38Jaką projekcję należy stosować przy RTG klatki piersiowej u współpracującego 10-letniego dziecka?Odpowiedź: Tylno-przednią (PA), bo zmniejsza dawkę w piersiach i tarczycy